Steun ons

Kristin Vanschoubroek van La Verna: “We kunnen ons hart niet altijd volgen”

16 februari 2022
11 minuten

“Zonder de ander zijn we niks, zonder de aarde zijn we niks, dus er is een grote onderlinge verbondenheid. We kunnen ons onze voorrechten niet toe-eigenen”, zegt Kristin Vanschoubroek, drijvende kracht achter La Verna in Gent, een spirituele beweging voor bewustzijn, inspiratie en verbondenheid, geïnspireerd door Franciscus van Assisi.

Door Cees Veltman

De bijbel is maar een bij-bel, de hoofdbel is je hart. Mee eens?

“De Bijbel is natuurlijk een tijdsdocument. Een hertaling naar deze tijd is nodig. In de Bijbel staat zoveel. Niet alles wat erin staat is taal vanuit het hart, maar het verhaal van Jezus vind ik wel een verhaal van het hart.

Leven vanuit je hart is het motto van La Verna. Het is een inspirerende gedachte en het is mooi als je vanuit je hart kunt leven, maar het is niet altijd mogelijk. Het kan zijn dat je vanuit bewustzijn een keuze wil of moet maken om je hart voor sommige zaken of mensen af te sluiten. Ik geef al jaren workshops en merk dat sommige mensen zo sterk met een open hart leven, dat ze ook destructieve krachten toelaten. Leven vanuit je hart toepassen, is in de praktijk niet steeds eenvoudig.”

We kunnen ons hart niet helemaal vertrouwen?

“Nee. Laat ik een voorbeeld geven. Ik denk aan een vrouw met een drugsverslaafde zoon. Vanuit haar moederhart wil ze haar zoon steunen. Hij spreekt haar daar ook op aan: je bent toch mijn mama, je moet mij steunen. Dat kan gaan om onderdak, om geld. Dat heeft ze ook jaren gedaan. Tot ze inzag dat de steun oeverloos was, dat ze hem er niet mee vooruit hielp. De moeder moet, met veel pijn in haar hart, leren ‘nee’ te zeggen tegen haar zoon. Omdat dit moeilijk is en om zichzelf niet te veroordelen om deze houding, heeft ze de steun van de groep nodig.

Uiteindelijk is het vaak zo dat ouders de problematiek van hun kinderen niet kunnen oplossen. Zolang het kind rekent op de ander, zolang hij of zij de verantwoordelijkheid voor het probleem bij de ander legt en geen zelfinzicht heeft, sta je als ouder machteloos. Het kind moet zelf willen genezen, zelf van de verslaving afkomen, of dat nu van drugs, alcohol, genotzucht is.”

"Onder een destructieve kracht zit meestal een verlangen"

 Is de mens geneigd tot het kwaad?

“Ja, er leven destructieve neigingen in de mens. Woede bijvoorbeeld kan heel destructief zijn. Het is belangrijk om te kijken waar de woede vandaan komt. Soms is er woede vanuit het verlangen gezien te worden. Of vanuit pijn die je opgelopen hebt en waar je je niet echt bewust bent. Of vanuit emotionele verwaarlozing. Onder een destructieve kracht zit meestal een verlangen, een nood. Het opsporen daarvan is hard nodig. Pas dan kun je de weg naar heling gaan en de kracht naar het positieve buigen. De jongen die ik daarnet noemde, kan hopelijk ooit tot het bewustzijn komen dat hij de verantwoordelijkheid van zijn daden altijd bij anderen legt. Wie niet in de spiegel kan kijken, kan niet groeien.”

Is het niet ook een samenlevingsprobleem dat mensen elkaar vaak negeren? Om te beginnen in de eigen straat elkaar niet zien, nog niet eens groeten?

“Ja en nee zou ik zeggen. Als ik mezelf open voel, zal ik gemakkelijker spontaan groeten. Als ik echter erg in beslag genomen ben door mijn eigen gedachten, kan het zijn dat ik anderen nauwelijks zie. Het is meestal geen zwart-witverhaal. Soms zijn mensen al zo betrokken op anderen dat ze zich bij tijd en wijle moeten afsluiten. Mijn man heeft zijn werk als arts op een intense manier gedaan, met veel aandacht voor zijn patiënten. Als hij thuiskwam, sloot hij zich dikwijls af, omdat hij moest bekomen van al die contacten, en deze moest verwerken. Soms tot frustratie van mij en de kinderen. Je kan niet altijd open staan voor anderen. De mens is beperkt. Een mens is in balans als er evenwicht is tussen naar buiten gericht zijn en naar binnen gericht zijn. En die balans is voor iedereen anders. En evolueert ook in het leven. Nu ik ouder word, heb ik meer tijd nodig, meer stilte dan toen ik volop in de kleine kinderen zat. Dat neemt niet weg dat het gewoon fijn is als mensen je groeten en als je zelf anderen groet. Ik beleef er alleszins veel deugd aan. Het opent spontaan je hart.”

Breder zien we dat groepen mensen andere groepen negeren, zoals welgestelde mensen weinig aandacht hebben voor mensen die van een uitkering moeten leven.

“Ja, er is veel hardheid in de samenleving. Het is een van mijn motieven om mij voor La Verna te blijven inzetten. Om die hardheid, die vaak gepaard gaat met oordelen over anderen of over groepen, tegen te gaan, is ontmoeting erg belangrijk. Neem bijvoorbeeld corona. Een aantal gevaccineerden oordeelt vaak over de niet-gevaccineerden. Zolang je niet spreekt met elkaar, zal je in het oordeel blijven steken. Pas als je je opent voor de ander, als je werkelijk vanuit je hart met elkaar in gesprek gaat, kunnen de oordelen en scheidingen wegvallen. Door echte ontmoeting ontstaat verbondenheid. Uiteindelijk komt het erop aan de waardigheid van elk mens te ontdekken.

Mensen die workshops bij La Verna volgen, hebben vaak al de initiële bereidheid om zich open te stellen voor de ander. Maar ik zie de openheid steeds groeien door elkaars verhaal te beluisteren. Op die manier leren we beetje bij beetje om niet in categorieën te denken: o ja, dat zijn die mensen met een uitkering of, dat zijn de ongevaccineerden of de migranten. Het is niet menswaardig om mensen op een hoop te gooien. Sommige mensen doen dit wel, vaak ter bevestiging van zichzelf.”

Mensen met een uitkering worden vaak de zwakkeren van de samenleving genoemd, maar in werkelijkheid knokken ze hard en brengen zij veel meer levensmoed op dan welgestelden die een zorgeloos leventje leiden.

“Ja, het is gemakkelijk om ze als zwakkeren te bestempelen. Het is vaak een projectie van mensen die het voor de wind gaat en die vooral hun eigen zwakheden en kwetsbaarheden niet zien. Zo kijken sommigen neer op anderen die intussen wel het werk doen dat zijzelf niet willen doen. Het is gemakkelijk oordelen om je eigen positie te vrijwaren en niet naar jezelf te hoeven kijken. Dat noem ik een gebrek aan bewustzijn.

Mensen bij wie het allemaal vanzelf gaat, zijn vaak niet de mensen met het meeste bewustzijn. Als je je eigen kwetsbaarheid inziet, sta je meer open voor de kwetsbaarheid van een ander. In die zin zijn het eigen lijden of de pijn en het bewustzijn er omheen, vaak de opstap naar dieper begrip, zowel voor jezelf als voor de ander.”

Sluit dit soort overwegingen aan bij uw keuze voor Franciscus van Assisi als inspirator van La Verna?

“Ja. Het grote keerpunt in het leven van Franciscus was de ontmoeting met een melaatse. De melaatse was in die tijd dé kwetsbare mens: uitgestoten buiten de stadsmuren, iemand die te allen tijde gemeden moest worden en die voor de samenleving dood was. Franciscus zag op een bepaald moment in dat hij mooi kon preken over de liefde voor en van God, maar dat hij intussen zelf de melaatse meed, er een bocht rond maakte. Het verhaal gaat dat hij bij dit inzicht zijn paard halt liet houden, van zijn paard stapte en de melaatse omhelsde. In zijn testament schrijft hij over dit moment: ‘Wat voorheen bitter was, werd door deze omhelzing zoet naar lichaam en geest’.

Ik ervaar dat het waar is dat we door de omarming van de kwetsbare medemens zelf meer mens worden. Als ik de waarde van anderen zie, groei ik, niet alleen in medemenselijkheid, maar ook in mijn eigen menselijkheid.

"We zijn allemaal kwetsbaar, afhankelijk van anderen"

Naar deze tijd vertaald, zou ik zeggen dat het niet alleen om de kwetsbaarheid van de ander gaat, maar evenzeer om je eigen kwetsbaarheid. Als je die kunt omarmen, als je je eigen beperktheid kan erkennen en aanvaarden, word je milder voor jezelf. In de gedeelde kwetsbaarheid word je één met de ander en zal je als vanzelf goed zijn voor de ander. Dat is iets heel anders dan anderen helpen vanuit liefdadigheid of paternalisme.

We zijn allemaal kwetsbaar, afhankelijk van anderen. Zonder de ander zijn we niks. Zonder de natuur zijn we niks, zonder de aarde zijn we niks. Er is een grote onderlinge afhankelijkheid. Het woord afhankelijk heeft bij velen een negatieve gevoelswaarde, maar voor mij geeft het aan dat we allemaal met elkaar verbonden zijn.

Alles wat we zogenaamd hebben verworven, hebben we tegelijk gekrégen. Als je het geluk hebt in een veilig land te zijn geboren en in een warm en constructief gezin, heb je daar zelf geen verdienste aan. Je hebt dit gekregen en kunt er geen aanspraak op maken. Dat staat haaks op een verdienstensamenleving. Dit besef maakt mij dankbaarder. De franciscaanse gedachte dat we geen eigenaars zijn, dat we ons onze voorrechten niet kunnen toe-eigenen sluit daarop aan.”

Hoe meer maatschappelijke status, hoe minder begrip voor de ander?

“Ik zou dit niet durven veralgemenen, maar soms wel ja. Ik herinner me een gesprek met een man met een hoge maatschappelijke status. Hij nam deel aan een groep in La Verna en zei mij na een poos: ‘Dat zijn hier allemaal zo kwetsbare mensen’. Hij was zelf verwikkeld in een vechtscheiding, en zijn ex-vrouw was erg verwijtend naar hem toe. ‘Jij bent toch zelf ook kwetsbaar?’, vroeg ik hem. ‘Nee, nee, niet op die manier’. Hij zat nog gevangen in zijn trots. Hij stond als het ware boven zijn probleem. En dus ook boven de anderen. Hij wou anderen wel helpen, maar het was vanuit een superieure positie. Hij miste de bescheidenheid die het uitgangspunt is voor gelijkwaardigheid.

De gedachte dat we allemaal gelijkwaardig zijn en dat we anderen moeten behandelen zoals we zelf behandeld willen worden, is ook een franciscaanse gedachte. Als je deze gedachte toelaat, heeft dit verreikende gevolgen. Zeker voor ons die wonen in het rijke Westen. Velen van ons hebben een dak boven hun hoofd en voldoende voedsel. Hoe gaan we om met mensen die dat niet hebben? Hoe ver moet je gaan?"

Franciscus propageerde sober leven.

“Ja, hij ging daar heel ver in. Armoede was voor hem zelfs een deugd, maar kan dat voor ons een ideaal zijn? Moeten we armoede gaan bepleiten? Voor ons is het belangrijk om mensen juist uit de armoede te helpen. Je moet het maar meemaken dat je geen verwarmd huis hebt bijvoorbeeld. Franciscus verheerlijkte het lijden en identificeerde zich met het lijden van Christus, maar dat vind ik niet meer actueel. Hij pijnigde zichzelf om tot onthechting te komen. Deze pijniging was tot voor kort nog een ideaal in sommige kloosters. Gelukkig is dat nu veranderd. In de geschriften over Franciscus kunnen we lezen dat hij op het einde van zijn leven toch wat milder werd voor zichzelf.”

"De tijd is rijp om geen ‘meester’ of ‘God’ meer te volgen, maar je goddelijke natuur of Christusenergie"

Verkoop alles wat je hebt en volg mij, zei Jezus.

“Ik begrijp deze uitspraak eerder symbolisch. Hij heeft iets wezenlijks gezegd, maar je hoeft dit niet letterlijk te nemen. Ik zie het als een oproep om je niet te identificeren met je rijkdom of met je verdiensten. Als je je identiteit afmeet aan alles wat je verzameld of verworven hebt, of hebt bereikt, wordt het moeilijk om tot ‘het rijk Gods’ te komen, tot jouw kern die liefde is.

Ik zie Jezus en wat hij gezegd heeft, als een belangrijke inspiratiebron, maar niet als ‘een model’. Het is niet mijn doel in het leven om als Jezus te worden. Ik ben een vrouw, een moeder en leef in een heel andere tijd en cultuur. Hoe zou ik dan willen worden als een man van 2000 jaar geleden? Ik denk dat de tijd rijp is om geen ‘meester’ of ‘God’ meer te volgen, maar eerder je goddelijke natuur of je Christusenergie te ontdekken en te realiseren. Ieder van ons heeft zijn of haar innerlijk weten, en zijn of haar persoonlijke weg te gaan. We zijn onze eigen meester. We kunnen ons wel laten inspireren door veel mensen, van vroeger en nu, en uit verschillende tradities, zodat we de liefde in onszelf tot ontwikkeling kunnen brengen.”

Heeft zo’n houding ook raakvlakken met politiek?

“Ja. Politiek is heel moeilijk omdat politici vaak nog vastzitten in oude structuren. Er heerst nog een cultuur waarin politici in de eerste plaats hun positie veilig moeten stellen, stemmen moeten winnen, scoren, het eigen gelijk halen. Daarbij worden mensen van andere partijen vaak in een slecht daglicht geplaatst of zelfs aangevallen. Ik vind politieke debatten wel interessant, maar niet hartverwarmend. Wel boeiend, maar soms belastend vanwege het gebrek aan voedende liefde. Er bestaat nog geen liefdevolle debatcultuur waarin je op zoek gaat naar verbondenheid. Welke zorgen en welke doelstellingen delen wij en hoe kunnen we gezamenlijk tot oplossingen komen? Dat moet de vraag zijn. Ik zie in België een aantal politici die daar wel mee bezig zijn en verbinding betrachten, maar ook anderen die vernietigend en verdelend zijn.

De tijdgeest moet nog verder evalueren om politici die visionair zijn, meer ruimte te geven. Ook bij de kiezers moet er een evolutie zijn om de politici die verbindend zijn te herkennen en te steunen. Die tijd zal nog moeten rijpen. Politieke structuren zijn al aan het afbrokkelen, zoals er zoveel aan het afbrokkelen is. Misschien is het nieuwe er al, maar het heeft nog geen structuur, geen vorm.”

"Niet de heersende hiërarchie maar de samenhang moet het uitgangspunt zijn"

Kunnen we deze coronatijd als een oefening zien?

“Corona kan verschijnselen verder blootleggen zoals het uitputten van de aarde en van de mens. Het scheppingsverhaal is vaak zo uitgelegd dat de mens de kroon op het werk was en de natuur mocht beheersen. Het idee van egocentrisme zullen we moeten loslaten ten voordele van ecocentrisme, waarbij niet zodanig de heersende hiërarchie maar de samenhang het uitgangspunt is. We zijn verbonden met de aarde, met de natuur. Meer nog, we zijn er één mee. Als mens vergaan we ook tot stof en as. We zijn natuurlijk naast die stof en as ook bezield. Maar alles is bezield en alles moet tot zijn bestemming kunnen komen. Een boom is ook bezield en moet eveneens met respect worden behandeld.

Dit hangt samen met de idee dat we onze cultuur niet als superieur moeten achten. De blanke man is lang als hoogste op de ladder gezien en gezet. Maar die tijd is voorbij. Het vrouwelijke wint opgang.  Andere culturen moeten in hun eigenheid worden erkend. Iedereen in de wereld is van gelijke waarde. Het is toch ongelooflijk dat wij in het Westen verdragen dat er nog zoveel ongelijkheid is?  Ik hoor vaak zeggen: ‘Elke dode door corona is er een te veel.’ Maar elders sterven dagelijks mensen de hongerdood. Of sterven ze aan ziekten die voorkomen hadden kunnen worden. Dat haalt bij ons nauwelijks nog het nieuws, we zijn eraan gewend.

Nu corona en nieuwe virussen ons zelf bedreigen, zitten we opeens in de alarmstand. Het is goed om corona te bestrijden, maar hoeveel energie steken we daarin, terwijl er nog zoveel ander lijden is in de wereld dat nauwelijks aandacht krijgt?”

‘Alles komt alles goed’, is uw leuze.

“Dat is inderdaad mijn leuze van een tijd geleden. Die kwam uit een periode waarin ik een mystieke ervaring had. Ik kan zelfs zeggen dat ik een hele mystieke fase heb gekend. Je kan het zo zien dat ik boven op de berg zat. Of in meer actuele termen, helemaal in het eenheidsbewustzijn. Daar is geen tegenstelling tussen goed en kwaad. Zelfs meer dan dat: goed en kwaad bestaan niet. Er is alleen wat is. Zonder oordeel. Het zijn immers twee kanten van dezelfde werkelijkheid. Goed en kwaad zijn constructies van de mens. Ze zijn de twee kanten van dezelfde medaille. In de diepere dimensie is er alleen liefde. En die liefde omhelst zowel het goede als het kwade. Dat gaat heel ver hè?

Ik ben intussen wel van mijn berg afgekomen. Ik ben nu in het dal waar het gewone leven zich afspeelt. In die wereld bestaan goed en kwaad wel. Daar zitten we in de dualiteit. Als iemand een onschuldig kind vermoordt, dan kan je niet zeggen dat het kwaad niet bestaat.

Ik zie de totaliteit van het leven als een drievoudigheid: er is de dualiteit, maar die wordt overstegen door de eenheid. Leven in de dualiteit - het goede onderscheiden van het kwade - gaat gepaard met het bewustzijn dat er een dimensie is die beide polen omvat. Vanuit de eenheidsgedachte komt alles goed, is alles goed. Maar vanuit de dualiteit, vanuit het beperkt menselijke komt alles niet altijd goed.

Om terug te gaan naar het voorbeeld van daarstraks: de moeder die haar zoon moest begrenzen, wordt samen met haar zoon gedragen door liefde. Ze blijven, zelfs in de houding van schijnbare afwijzing en onbegrip voor elkaar, verbonden in liefde. Niets of niemand kan die liefde ontnemen. Dat is voor mij de driedimensionale werkelijkheid waarin we allemaal leven.

De eenheidsgedachte is een liefdesgedachte en ligt aan de basis van het ontstaan van La Verna. Ik moest met het bewustzijn van die immense liefde iets doen. Het was de enige manier om met mijn leven door te gaan. Het drong zich gewoon op. Intussen zijn we twintig jaar verder en is het brandend vuur niet meer zo heftig. Het vuur heeft andere vormen aangenomen, is doorgedrongen op een rustiger manier.

Wij zijn niet onvoorwaardelijk, we zijn beperkt. Anders zouden we niet kunnen verdragen dat er nog zoveel lijden is. Met je hart kun je heel de wereld omarmen maar in de realiteit niet. In je hart kun je die onvoorwaardelijke liefde voelen, maar in de realiteit zul je altijd met je beperkingen en met je voorwaardelijkheid te maken krijgen.”

www.laverna.be

 

 

Cees Veltman

Lees meer

Cees Veltman (1948, Haarlem), was werkzaam bij het Noordhollands Dagblad, weekblad Hervormd Nederland en Volzin. Sinds 2017 medewerker van de Bezieling voor actuele interviews en de boekenrubriek Mijn boek. Hij ziet de unieke mogelijkheden van alle levensbeschouwingen en religies voor persoonlijke ontwikkeling tot volledig menszijn en voor de opbouw van een vrije, rechtvaardige en barmhartige (wereld)samenleving. Een non-raciale samenleving gebaseerd op gelijke kansen voor iedereen en op gelijke behandeling van iedereen. Motto: in dit leven, dat een komedie is, heeft iedereen een beter ik.

Reacties

  1. mijn hulp is in diepe problemen gekomen,en ik ging beseffen dat ik mijn politieke kreet moest gaan waarmaken:de rijken deelt zijn ``rijkdom``met de noodlijdende,ook als politiek gegeven.In Vlaanderen (ook in NL)zijn geen huizen te huur voor minimum inkomens,of ze moeten huur betalen ten koste van hun levens kwaliteit,oud jong ziek dementerend enz.Ik probeer nu de gemeente een sociale woning te laten kopen van mijn gift,en dat huis is voor dit probleem gezin. ;Laat uw nalatingsschap na aan uw gemeente voor sociale woningen te kunnen kopen!!!

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Overdenkingen René Grotenhuis gebundeld

December vorig jaar overleed René Grotenhuis, hoofdredacteur van de Bezieling. Zijn overdenkingen over leven en sterfelijkheid, die hij voorafgaand aan een ingrijpende operatie  schreef,  zijn nu gebundeld: Woorden op de drempel. De bundel is te bestellen bij uitgeverij Adveniat. De opbrengst komt ten goede aan de Bezieling. (Lees meer)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

Als ‘Vriend van de Bezieling’ heb je een streepje voor. Je deelt mee in drie extra’s, exclusief voor de vrienden:

  • ontmoet je favoriete Bezielingmedewerker
  • ontvang gratis ons jaarboek
  • neem deel aan het tentoonstellingsbezoek.

Het lidmaatschap kost 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend draag je bij aan een stabiele basis voor de Bezieling en daarmee aan de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross