Steun ons

Zelfverwerkelijking

23 januari 2023
6 minuten

Het is van belang om in je leven je roeping te vinden, betoogt Theo Kauffman. Dat geeft spankracht en vitaliteit. De weg daarnaartoe doorloopt drie fases: de ontmoeting met jezelf, de ontmoeting met anderen en je omstandigheden, de ontmoeting met de Ander. Er zijn vele methoden die deze weg ondersteunen. Een daarvan is het latifa-gebed uit de traditie van het soefisme.

Door Theo Kauffman

“Het leven is een mens niet gegeven, hij moet het zelf maken: Ik ben gedwongen vrij.”

Ortega y Gasset (1883 –1955)

In deze tijd dat de wereld bol staat van veranderingen op het gebied van geopolitiek, klimaat, voedsel en woningschaarste zoekt de mens naar vaste grond onder zijn voeten. Hoe moet hij omgaan met een werkelijkheid die hem steeds weer overvalt en verrast? En wat kan hij doen om niet van zichzelf te vervreemden? Voor antwoorden kunnen we onder meer terecht bij de crisisfilosoof Ortega y Gasset die aan de vooravond van de verschrikkelijke Spaanse burgeroorlog eveneens in een crisissituatie zat en zocht naar universeel gedeelde en gerechtvaar­digde zekerheid.

Volgens Ortega is het menselijk leven geen feit, maar een ‘te maken’. Dieren hebben een gegeven, vastgestelde natuur, de natuur van de mens is dat hij geen vaste natuur heeft, maar zichzelf moet maken. Om in leven te blijven moet een mens iets ondernemen om het er levend van af te brengen. Wanneer een mens kiest uit de verschillende levens­programma’s die hij zich kan voorstellen, voelt hij de noodzaak één bepaald programma te kiezen. En de stem die hem tot dat authentieke zijn roept, noemen we ‘roeping’. Als hij die roeping negeert, dan ver­liest het leven zijn spankracht, zijn vitaliteit. Want leven is een roeping zien, een taak vervullen, anders staat het op losse schroeven. [1]

Instrument van God

Deze gedachtegang of levensfilosofie komen we ook tegen bij soefi­meester Hazrat Inayat Khan (1882 – 1927). In zijn lezing over het ‘Voorrecht mens te Zijn’ stelt hij aan de orde dat het grootste voorrecht van een mens is een geschikt instrument van God te worden en zolang hij hiervan zich niet bewust is, heeft hij zijn ware doel in het leven niet onderkend. De hele tragedie in het leven van de mens is zijn onwetendheid omtrent dit feit. Vanaf het moment dat een mens dit inziet leeft hij het ware leven, het leven van harmonie tussen God en de mens.

De zienswijze van Hazrat Inayat Khan en Ortega y Gasset laat zien dat een mens pas werkelijk mens is als hij zich bewust is van een innerlijke drijfveer die vorm geeft aan zijn leven. Langs welke weg een mens tot dit inzicht komt, kan niets anders dan zijn eigen wezen hem zeggen. Ieder mens draagt iets kostbaars in zich zeggen Inayat Khan en Gasset, dat in geen ander te vinden is. Wat echter dit ‘kostbare’ in een mens is, kan hij slechts ontdekken wanneer hij zijn sterkste gevoelens, datgene in hem wat zijn diepste innerlijk beroert, waarachtig beseft.

Hoe komen we nu tot dit inzicht om het zelf te verwerkelijken?

Er zijn mijns inziens drie fases die een mens moet doormaken om tot dit inzicht te komen: de ontmoeting met je zelf, de ontmoeting met de ander(en) en de ontmoeting met de Andere.

De ontmoeting met je zelf

Inzicht in ons gedrag leidt tot meer bewustzijn van onszelf en van onze motieven. Dit betekent dat we de weg van verinnerlijking moeten op­gaan, oftewel het afpellen van ons geconditioneerde zelf totdat we bij de ware aard van ons ik landen. De reis naar binnen, waarin dat zelf dat we zijn, zich noodgedwongen heeft verstopt, vraagt niet om gedragsverandering, maar eerder om ‘laten gaan’, het groeiproces de ruimte geven. En dat kan alleen als je je onder meer bewust wordt van je sub–persoonlijkheden, bijvoorbeeld de innerlijke criticus, de perfec­tionist, de pleaser en de redder, die verstoringen veroorzaken op de weg naar zelfontplooiing. Pas als we eenmaal op die weg zitten, dan komen we in aanraking met de innerlijke dynamiek van ervaringen van wijsheid en intuïtie, die ons precies brengen waar we moeten zijn. [2]

De ontmoeting met de ander(en)

De mens is in alle opzichten een relationeel wezen. Vanuit verbonden­heid met anderen groeit een mens. Ortega y Gasset zegt hierover zo mooi het volgende: “Wie je wordt komt voort uit verbondenheid met anderen en je reactie op je omstandigheden.” En door die verbonden­heid realiseert de mens zijn roeping om een waarachtig leven moge­lijk te maken in wisselwerking met de leefomgeving waarvan hij deel uitmaakt. Roeping gaat over het gevoel dat jij dit moet doen om tot authentieke zelfrealisatie te komen.

De ware kracht van de ontmoeting is het vermogen om te veranderen. Echter, de mens moet niet de wereld ingaan om de ander te ontmoe­ten, maar om beschikbaar te zijn voor de ontmoeting. Beschikbaarheid is niets anders dan kunnen zien wat zich aandient en wat niet met onze verwachtingen overeenkomt. In het wachten zonder te zoeken, als je je hinderlijke ego hebt losgelaten, kom je de naaste en ook de Andere werkelijk tegen.

Beschikbaar zijn voor wat je niet kent, je masker durven laten vallen zonder bang te zijn voor de reactie van de ander en spontaan hande­len en zo het toeval uitlokken, daarvoor hebben we vertrouwen nodig. Vertrouwen hebben betekent dat we ondanks twijfel ervoor gaan, dat we, ook al voelen we angst, leren om onzekerheid te accepteren en zelfs te omarmen. Kortom, durf uit je comfortzone te stappen. [3]

De ontmoeting met de Andere

Leven betekent loskomen van jezelf. Niet om je vrijheid te veroveren, maar om naar God te gaan. We moeten als het ware buiten onszelf gaan wonen om te laten gebeuren wat alleen voor ons bestemd is. De westerse en niet-westerse spirituele en filosofische tradities kennen hiervoor vele invalshoeken. In het soefisme vind ik de Latifa-meditatie een praktische aanpak, waarbij een band wordt gecreëerd met het in­nerlijk goddelijke. Het gaat hierbij om zeven woorden die met de hand in verbinding worden gebracht met zeven plekken in ons lichaam. Deze zeven woorden zijn: aanvaarding, verlangen, hoop, geloof (of vertrou­wen), overgave (of loslaten), liefde en wil (of bereidheid). Het zijn woorden die al eeuwenlang bakens op de geestelijke weg zijn. Onderling zijn ze ook nauw met elkaar verbonden en verwijzen naar daden, kwaliteiten of energieën die steeds en tegelijkertijd in ons aanwezig zijn en die elkaar oproepen. Samen vormen ze een mysterie van Eenheid dat zich niet in woorden laat uitdrukken. Elk van deze woorden leidt in de richting van dit mysterie, de bron van ons bestaan, ons uiteindelijke Thuis of God. Hiermee bereikt zelfverwerkelijking zijn diepste dimensie, namelijk ver­werkelijking van het Zelf.


[1] Zie hoofdstuk “Het leven is een kritieke aangelegenheid” uit het boek van Onno Zijlstra Het leven als een schipbreuk over de crisisfilosofie van Ortega y Gasset, Uitgeverij ISVW 2022.

[2] Voor de handgrepen en gezichtspunten die nodig zijn om eigen patronen te ont­dekken in onze persoonlijkheid, verwijs ik naar het boek Langs de weg van het hart van Lenie van Schie, uitgeverij Samara 2021, dat geënt is op praktische spiritualiteit en spirituele psychologie.

[3] De Franse filosoof en schrijver Charles Pépin verwoordt dit mooi in zijn boek De Ontmoeting, uitgeverij Noordboek 2022.

 

De weg van de zeven latifa’s 

De weg van de zeven latifa’s (oftewel het latifa-gebed, of de latifa-meditatie) is een weg die niet met handelen te maken heeft, maar met zijn. Het bijzondere aan de latifa-meditatie is dat het niet iets wil bereiken, maar wel iets wil laten gebeuren. En dit laatste houdt in “Maak God/de Ene tot een realiteit en God/de Ene maakt jou tot een realiteit." Deze innerlijke zoektocht begint als volgt:

  • stap 1: Ik aanvaard
  • stap 2: Ik verlang
  • stap 3: Ik hoop
  • stap 4: Ik vertrouw
  • stap 5: Ik laat los
  • stap 6: Ik ben geliefd
  • stap 7: Ik wil ….

Voor een wezenlijke ontvouwing van deze geestelijke stappen is het raadzaam dat je de volgende plekken in het lichaam met beide handen aanraakt, terwijl je hardop bovenstaande woorden uitspreekt.

  • stap 1: de milt
  • stap 2: de lever
  • stap 3: de linkerlong
  • stap 4: de rechterlong
  • stap 5: de stem/slokdarm
  • stap 6: het hart
  • stap 7: de middenrif

Meer informatie vind je in het boek van Mariek de Jong “Latifa, een weg van aanvaarding”, uitgeverij Van Warven (2022), 110 blz., € 14,95.

Of zie bijvoorbeeld de website BINDU: Wijsheid van de soefi’s, “Latifa gebed”.

Reacties

  1. Dag Theo,

    Boeiend om op deze manier over de latifa's te lezen. Ik ken ze uiteraard uit de Diamantbenadering, maar daar heb ik nooit deze gebeden gehoord. De volgorde is ook interessant... ik geloof dat 'ik aanvaard' voor mij juist de laatste stap is, als verlangen, wil, vertrouwen, als dat allemaal is geweest, dan aanvaard ik wat er komt, wat dat dan ook is. Dan buig ik mijn hoofd... En op die momenten van overgave is er volledige openheid, dan staat er niets meer tussen ik en de Andere...

    1. Dag Lenie,
      Ik kreeg je vraag door van Theo.
      Het 'ik aanvaard' wordt ook wel aangeduid met 'ik besta' en dat in al haar kwetsbaarheid en tekort; precies het bestaan zoals het nu is met alles wat moeilijk te aanvaarden is. Uit die wrijving, ons onvermogen te aanvaarden, wordt verlangen geboren. Een zuiver verlangen ontmoet hoop en gaandeweg krijg je vertrouwen oftewel geloof. De overgave die jij helder beschrijft is de daarop volgende stap: erkenning van hogere machten en dat we uiteindelijk niet het laatste woord hebben. Je buigt. Misschien lijkt dat op aanvaarding maar het is meer een loslaten. De situatie en je verlangen blijven. Je geeft je hoop en geloof niet op, je gaat door met je werk maar je laat het resultaat los. In die zin is het inderdaad óók aanvaarding; aanvaarding van die hogere orde maar dan actiever: met de inzet van heel jouw inzet en overgave Het is goed om je te realiseren dat het niet om een lineair proces gaat maar eerder om een cyclisch proces. In iedere latief zitten de andere besloten. Dank voor je vraag. Hartelijke groet, Mariek de Jong

  2. Dag Mariek,
    Dank voor je reactie. Ik merk het verschil in het gebruik van woorden... Maar het is een mooie uitleg van aanvaarden zoals ik dat bedoel als loslaten. Loslaten is iets dat je niet kunt DOEN. het gebeurt als de tijd rijp is, maar het effect van het aanvaarden zoals ik dat bedoel, is het loslaten. Dat heb ik me nooit eerder gerealiseerd. En het eerste 'ik aanvaard', is dan in feite: 'ik aanvaard dat ik besta'.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Aardbeving in Syrië en Turkije

Zijn  Uw Handen groot genoeg
Groot genoeg
om ze allemaal op te vangen
al die mensen in hun slaap overvallen
hun huizen als kaartendozen ineengestort
ontelbaren nog door de dood getroffen

Zijn onze handen groot genoeg
Voldoende open en bereid
Om ze allemaal te helpen
Onder het puin vandaan
Gewond of overleden
Al die onbekende mensen

Onze vraag is  onze smeekbede
Een bede van ontreddering
Een  appel om ontferming
Dat we doen wat we kunnen doen
Dat we hen niet aan hun lot overlaten
In deze bevende wereld.

Marinus van den Berg,
6 februari 2023

(Meer Gedichten & Gebeden)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Aanmelding nieuwsbrief

Ja, ik wil op de hoogte blijven van nieuwe artikelen op de Bezieling!

cross