Steun ons

Verkwikkend stortbad van Jerry Zeniuk verdrijft mufheid uit de ziel

5 april 2017
3 minuten
Jerry Zeniuk, Het leger van God tegen Satan
Jerry Zeniuk, Het leger van God tegen Satan

De lichte, kleurrijke werken van renaissancekunstenaars als Fra Angelico, Giotto en Massaccio haalden Eric Corsius midden jaar negentig uit een loopbaandip. Geloof leek een bloedserieuze zaak, als het  rondtasten in het schermerduister van een neogotische kerk. In de renaissancekunst bleek geloof goed samen te gaan met "licht en kleur, zon en zaligheid". Op vergelijkbare wijze verdrijft het werk van de Oekraïense kunstenaar Jerry Zeniuk alle mufheid uit de ziel. "Ga er dichtbij staan en je ervaart het als een verkwikkend stortbad."

Door Eric Corsius

In het midden jaren negentig verkeerde ik in een loopbaancrisis. De speelruimte voor een katholiek theoloog werd toentertijd beperkt door aan de ene kant repressie en intimidatie van de zijde van het episcopaat en aan de andere kant een guur calvinistisch klimaat onder zogenaamd progressieven. Met dat eerste kon ik nog leven, omdat ik niet in dienst was van een bisdom. Hooguit was mijn carrièreperspectief wat beperkt in de breedte. Het tweede speelde me meer parten, omdat het mijn dagelijkse leven en werken beïnvloedde.

Bloedserieuze zaak

Collega’s hadden de ideologiekritiek ontdekt en legden zout op elke politiek incorrecte slak. We praatten elkaar voortdurend schuldgevoel aan jegens degenen die het in kerk en samenleving slechter hadden getroffen dan zij. De samenleving was slecht en daarom viel er weinig te vieren en te lachen. Geloof was blijkbaar een bloedserieuze zaak. Ik had het gevoel rond te tasten in het schemerduister van een neogotisch kerkgebouw, waarin alleen op gedempte toon mocht worden gesproken. Ik was vergeefs op zoek naar de uitgang en het daglicht.

Met de vraag of ik in deze deprimerende omgeving wel oud wilde worden, ging ik in 1994 op vakantie. Voor het eerst in mijn leven kwam ik in Florence. Er ging een wereld voor me open toen ik kennismaakte met de lichte, kleurrijke werken van renaissancekunstenaars als Fra Angelico, Giotto en Massaccio. Blijkbaar kon geloof wel degelijk samengaan met licht en kleur, zon en zaligheid en een zonovergoten zuidelijke stemming. Ik haalde opgelucht adem, verzamelde moed en zwoer trouw aan het optimisme, vastbesloten om voortaan meer kleur en klaarheid te geven aan het geloof.

Teruggekeerd in de mistige contreien van het noorden lukte het me aardig om de positieve houding vast te houden. Kunst, muziek en literatuur hielpen me hierbij – en vooral veel humor. En mijn ziel kreeg telkens een opknapbeurt als ik tijdens een vakantie in het zuiden een nieuwe ontdekking deed, zoals de vroegchristelijke kerken in Ravenna of Rome, waar de gelovige levenslust van de muren en plafonds spatte.

Confettibui

Enige tijd geleden was het een reusachtig schilderij van de Oekraïense kunstenaar Jerry Zeniuk, dat de mufheid uit mijn ziel verdreef die weer eens dreigde binnen te sijpelen. Het uit 2007 stammende werk presenteert zichzelf als ‘altaarstuk’ en is getiteld ‘Het leger van God tegen de Satan’. De titel suggereert een defensief en wereldvreemd katholicisme, maar het werk zelf spreekt een heel andere taal.

Zeniuk ziet zichzelf als onderdeel van de traditie van kunstenaars als Mondriaan, die hun werken opbouwen vanuit kleuren. Bij hem zijn dit primaire kleuren zowel als heldere, aansprekende mengkleuren. De vlakken zijn schijnbaar achteloos geplaatst voor een lichte achtergrond, los van elkaar, maar wel in samenhang. Het resultaat is een in feestvreugde uitgebarsten sterrenhemel of een confettibui. Ga er dichtbij staan en je ervaart het als een verkwikkend stortbad.

Kleurrijk bestaan

Maar die sektarisch klinkende titel, dat ‘leger van God tegen Satan’: dat suggereert toch een hoge dosis ernst en zelfs fanatisme? Of bedoelt Zeniuk het misschien ironisch? Zet hij ons bewust op het verkeerde been? Zonder gedachten te kunnen of willen lezen, waag ik de stelling dat de kunstenaar hier een nieuwe duiding geeft aan die oude beeldspraak van Gods leger.

Als je de titel kent kun je niet anders, dan in het schilderij een veelkoppige menigte zien. Het is een leger, maar dan een leger zonder uniform. Het is het bonte gezelschap van Gods strijdende kerk, Gods vrijgevochten guerrillaleger dat het gevecht aangaat met de eigen somberheid, dat in verzet komt tegen de dwang van het zwart en de greep van het grijs. Het is een vlammend pleidooi voor de kracht van een kleurrijk bestaan – ook en juist in de kerk.

zeniuk-2

 

 

 

zeniuk-army

 

 

 

mw eric-corsius-juni-20102 » Lees ook andere artikelen van Eric Corsius

 

 

Eric Corsius

Lees meer

Eric Corsius (1964) is theoloog en werkzaam voor religieuzen in Nederland en ommelanden. Eric woont in het cultureel en landschappelijk rijk bedeelde Roergebied. Hij is lid van diverse linkse kerken, maar bezondigt zich soms aan politiek-incorrecte ketterijen. Eric is te vinden op Twitter en zijn eigen weblog (ericcorsius.nl). Hij vindt van alles en ontdekt altijd nog meer. Voor de Bezieling verzorgt hij een cultuurrubriek.

Reacties

    1. Het is een technisch probleem; wordt aan gewerkt. De bedoeling is inderdaad Nederlandse begrippen: Lees verder, e.d.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Eerste week Advent 2022

Treurt

Treurt met de hemelen
Treur  alle mensen van goede wil
Treur en blaas op de midwinterhoorn

Treur om wie neerschieten zonder aanzien
Treur om wie kinderen, moeders, hoogbejaarden neerknallen
Treur om wie alle oorlogsrechten verpletteren
Treur om wie flats en scholen en ziekenhuizen niet ontzien
Treur om wie dorpen en steden verwoesten
Treur om alle verlies van menselijkheid

Treur  en blaas met heel je ademkracht omdat je de hoop niet opgeeft
Treur omdat je in vrede blijft geloven
Treur uit liefde voor alle kwetsbare onschuldige mensen
Treur zonder voorkeur
God houdt van iedere  mens die licht en liefde wil zijn

Treurt nu zoveel mensen op de vlucht moeten
Treurt om wie veilige herbergen in brand steken
Treurt zolang er getreurd moet worden
Zalig de treurenden die het goede voor ogen houden
Zalig de treurenden die gericht zijn op de Algoede


Marinus van den Berg
EERSTE ZONDAG VAN ADVENT
27 november 2022

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross