Steun ons

Uitgever Anne Westerduin: “Nouwen helpt je te weten dat je geliefd bent.”

31 augustus 2017
3 minuten

Hij wordt wel de belangrijkste en meest invloedrijke spirituele auteur van de twintigste eeuw genoemd: de Nederlandse priester en godzoeker Henri Nouwen. “Ik ben een groot fan van zijn werk”, zegt uitgever Anne Westerduin. “Vooral omdat hij - in tegenstelling tot veel spirituele boeken - geen instant geluk belooft.” Lezers van Trouw riepen ‘Eindelijk thuis’ uit tot het mooiste spirituele boek.

Door Cees Veltman

Anne Westerduin

Eindelijk thuis is het boek waarmee Henri Nouwen, die in 1996 overleed, bekend is geworden. Hillary Clinton verklaarde dat ze aan dit boek veel heeft gehad in de jaren van grote politieke verantwoordelijkheid. Anne Westerduin: “Nouwen spreekt een heel breed publiek aan. Ook mensen met een totaal andere positie dan Clinton zeggen hetzelfde: ‘Henry Nouwen hielp mij verder’. Zelf kies ik voor het vervolg: Thuiskomen, verdere gedachten bij Rembrandts ‘De terugkeer van de verloren zoon’.

Genezing voor de ziel

In het algemeen denk ik dat lezen als een therapie kan werken: boeken zijn krachtvoer in tijden dat het leven grillig is. De oude Grieken geloofden al in de kracht van het boek. Een opschrift op een van hun bibliotheken luidde: ‘Dit is een plaats van genezing voor de ziel’.

Of dat wat overdreven is? Onderzoek laat in ieder geval zien dat lezen een mens wèl doet, net als kunst. In de jaren ’40 en ’50 is dat onderzocht door Caroline Shrodes. Zij stelde dat lezers door middel van identificatie en empathie zich kunnen verplaatsen in één of meer karakters, wat hen kan helpen dezelfde vooruitgang te maken als een personage. Als vervolgstap is daar de catharsis, een begrip dat stamt uit de tijd van het klassieke Griekse theater: het verhaal doet iets met je en maakt emoties los. Vooral door over een boek te praten of door erop te reflecteren, sorteert het effect.”

Boekenapotheek

Is het dat wat de boeken van Henry Nouwen met mensen doet? Kan zijn oeuvre regelrecht in dat leuke boek De Boekenapotheek’? “Toen dat boek uitkwam, heb het meteen gekocht, maar in de praktijk blijft het gek genoeg toch gesloten in mijn boekenkast staan. De verschillende titels van Henry Nouwen zien er daarentegen gebruikt en gelezen uit: met ezelsoren, onderstrepingen en uitroeptekens herlees ik mijn geschiedenis weer. Deze boeken reizen met mij mee.

Thuiskomen, verdere gedachten bij Rembrandts ‘De terugkeer van de verloren zoon’  is een mooi vervolg voor iedereen die Eindelijk thuis met vreugde heeft gelezen en een goede opstap voor allen die er nog aan moeten beginnen. Thuiskomen bevat notities van Nouwen over het schilderij van Rembrandt, ontstaan tijden een workshop die hij over dat schilderij gaf.

Door spiritueel luisteren, bijhouden van een dagboek of het delen van je ervaringen met anderen kan een mens in contact komen met de unieke, onvoorwaardelijke liefde van God. 'Leef vanuit het weten dat je geliefd bent', dat was de centrale gedachte van Nouwen. Dit boek helpt je om die gedachte méér dan een theorie te laten zijn. Het maakt ook dat je opstaat, dat het niet bij lezen blijft: je wilt er naar gaan leven en handelen.

Zorg

Nu ik zelf de overstap maak van directeur bij uitgeverij Royal Jongbloed naar bestuurder bij een zorginstelling, kom ik weer bij Nouwen uit. Ditmaal vooral bij Een spiritualiteit van de zorg. Zorg, zo zegt hij, is de meest menselijke handeling die er bestaat. Goede zorg bergt wederkerigheid in zich. Zorg verlenen en zorg ontvangen vraagt van beide kanten moed: hebben we niet allemaal onze wonden waar we genezing voor zoeken? Zo bezien is er sprake van gelijkwaardigheid: de één is niet meer dan de ander.

Soms hoor ik de kritische stem van mijn goede vader die me naar aanleiding van mijn voorkeur voor Nouwen vraagt: blijft het bij Nouwen niet vooral roeren in je eigen ziel? Een terechte vraag waar ik vol overtuiging nee op zeg omdat het niet Nouwens verantwoordelijkheid is of ik (wij!) op basis van ons geliefd-zijn de stap van ons hart naar onze handen en voeten weten te maken.

Laurent Nouwen, (ja, de broer van..) zei het pas zo: ‘Hoe kom ik van fraaie (christelijke) gedachten tot een enigszins feitelijk christen zijn of handelen? Jezus hoorde de stem “Jij bent mijn geliefde, in jou rust mijn welbehagen” (Marcus 1) maar hij beriep zich daar tegenover de wereld nooit op. Hij handelde ernaar. Ja, ieder uur van de dag heb ik de reis te maken om op deze stem verantwoord te antwoorden in feitelijk doen en laten tegenover de ander.’ Dat is me uit het hart gegrepen. Wie daartoe pogingen onderneemt, zal ervaren dat hij of zij thuis komt bij de Vader, de ander en zichzelf.”

 

Henri Nouwen, Thuiskomen, verdere gedachten bij Rembrandts ‘De terugkeer van de verloren zoon’, Lannoo, 140 blz., € 12,95.

 

Cees Veltman

Lees meer

Cees Veltman (1948, Haarlem), was werkzaam bij het Noordhollands Dagblad, weekblad Hervormd Nederland en Volzin. Sinds 2017 medewerker van de Bezieling voor actuele interviews en de boekenrubriek Mijn boek. Hij ziet de unieke mogelijkheden van alle levensbeschouwingen en religies voor persoonlijke ontwikkeling tot volledig menszijn en voor de opbouw van een vrije, rechtvaardige en barmhartige (wereld)samenleving. Een non-raciale samenleving gebaseerd op gelijke kansen voor iedereen en op gelijke behandeling van iedereen. Motto: in dit leven, dat een komedie is, heeft iedereen een beter ik.

Reacties

  1. Jawel, het blijft bij Harrie Nouwen helaas toch bij "roeren in de eigen ziel"! Getroubleerde, gedramatiseerde, overdreven affectiviteit kortom. Hij is bepaald zelden bescheiden, maar wel steeds heel koket; heeft erg met zichzelf te doen, en meet dat ook nog eens breed uit in de publiciteit. Dat is niet gezond, maar ziekelijk, om niet te zeggen neurotisch. Nouwen komt niet verder dan wils-ascese: dwaas, want onecht activisme dat niet echt uit het hart komt, maar aan het hart werd opgelegd vanwege ..... ?
    Christen-zijn wil echter o.a. zeggen: om-niet liefhebben en bereid zijn om altijd en overal ook Christus te volgen, én te lijden voor het goede. Daar is dan ook meer voor nodig dan een sterke wil, namelijk een rusten in liefde voor én vanuit God, Jezus enz. Godservaring zou ik dat willen noemen - en van daaruit tot bekering/omkering van je persoon en leven komen. Dus tot waarachtig, nooit pronkend liefhebben komen vanuit een diep in je wezen (h)erkend en bevestigd-zijn als goed en bemind in een duurzame relatie met een ander, ja: de Ander enz. Maar waar leer je dat en daarover? Niet bij Nouwen!
    Liefhebben vanuit de hoogte, vanuit je uitzonderingspositie daarentegen (rijkdom, macht enz.: paternalistische positie) is zo gemakkelijk; wat je terugkrijgt heb je dan meestal ergens berekend of al ingecalculeerd. Gekochte bevestiging = verkapte zelfbevestiging, afgetroggelde c.q. voorziene dankbaarheid in een afhankelijkheidsrelatie (hiërarchische onderordening). Wie rijk is kan ook makkelijk pronken en pochen met zijn/haar vrijgevigheid die niets kost. Maar wat als dat geven echt pijn doet, snijden in eigen weelde en vlees betekent? Hoeveel heeft Nouwen zelf geleden aan zijn tentoongestelde engagement? Stond hij feitelijk niet altijd aan de kant toe te kijken en te fantaseren, te projecteren en interpreteren enz. zonder erkenning van eigen schuld en tekort? Is dat waarachtig christelijk engagement? De echte, pijnlijke werkelijkheid is immers veelal dat veel liefde niet wordt c.q. niet kan worden beantwoord met wederliefde en dankbaarheid. En dan toch er zijn en geven van je liefde, je rijkdom enz. Op die hulpvraag stil ingaan, is waar heldendom. Dat blijft altijd een strijd: moeizame en pijnlijke zelfoverwinning kostend, immer aangevochten. Daar poch je als christen niet over, maar dat doe je om die ander, om Christus wil: om-niet dus en uiteindelijk dankbaarheid voor de liefde die je zelf hebt ervaren/ervaart in de stilte van je gebed en je vereniging met Christus, God. De ervaring met die daadwerkelijke vereniging met God, de godservaring, noch hoe je er toe kunt geraken (gebed, meditatie, contemplatie enz.) tref je niet bij Harrie Nouwen. Hij redeneert (combineert en deduceert als geslepen academicus), berekent en oreert slechts, met effectbejag, hem nimmer bevredigende aandachttrekkerij tot gevolg. Het helpt hem ook allemaal niet om zijn depressiviteit echt te boven te komen. Dat blijft tragisch! De meesten van ons zijn helaas even ontworteld en van hun ware Zelf/onthechte wezen/mystieke ruimte vervreemd als genoemde auteur. Helaas doorzien maar weinigen dat. Daarom wordt zijn getuigenis ten onrechte nog steeds zwaar overschat.

    1. Goedenavond,

      Deze reactie hoor ik inderdaad voor het eerst. Niet dat ik niet eerder van kanttekeningen heb gehoord maar deze uitgesproken mening, ontstelt me haast.
      Hoe is het dan in vredesnaam mogelijk dat zoveel mensen veel hebben gehad aan de boeken van Nouwen, vraag ik me af.. Zijn die allemaal ook teveel met zichzelf bezig en vinden die een bevestiging daarvoor bij Nouwen? Dat lijkt me al te ongeloofwaardig.
      Het feit dat hij misschien op een bepaalde manier schrijft; is dat niet tegelijk het unieke van zijn. schrijverschap? Anderen hebben er recht op dat anders te doen maar het lijkt mij dat Nouwen daar juist alle ruimte voor geeft?
      Als zijn gekwelde depressieve zelf zijn motivatie is geweest om te schrijven; is dat niet iets geweldigs?
      Ik weet er denk ik te weinig over om hierover te oordelen maar het stoort me dat hier in een in verhouding korte reactie hier Nouwens(s) motivatie wordt beoordeeld aan de hand van een meetlat die kennelijk velen gelijken als hij niet hanteren. Is dit niet ten diepste onbarmhartig oordelen? Is de maat waarmee wij meten niet alleszeggend daarin?
      Met alle respect! Ik zou graag meer te weten komen over wat er precies verkeerd is aan Nouwens boeken. Maar even in een reactie deze diskwalificeren, is denk ik ongepast?

  2. Benieuwd naar meervoudige spectieven, vragen en hieruit spruitende inzichten en uitdagingen. Daarom zoveel interessanter te lezen dan ( bij voorbaat) in rots gestolde opvattingen. Om op je in te laten werken

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Aanmelding nieuwsbrief

Ja, ik wil op de hoogte blijven van nieuwe artikelen op de Bezieling!

Boekenladder

Van Kribbe tot Kerststal. Franciscus van Assisi en de eerst levende kerststal Adveniat, 168 blz., € 9,99 (of € 4,- vanaf 100 exemplaren)
Nikolaas Sintobin Hoe oude wijsheid jouw leven in bloei zet KokBoekencentrum/Lannoo, 2023, 173 blz., € 20,-.
Marinus van den Berg Spreken en luisteren met je hart Ark Media, 2023, 130 blz., € 17,99.
Lammert de Hoop (red.) Reis naar de stilte Adveniat, 112 blz., € 19,95
Paus Franciscus Encycliek van paus Franciscus over broederschap en sociale vriendschap. Adveniat, € 15,-.

Direct Doneren

cross