Steun ons

Toch Wopke Hoekstra - Maakt solidariteit nu plaats voor wederkerigheid?

14 december 2020
3 minuten
Wopke Hoekstra, wederkerigheid en Hugo de Jonge, solidariteit.
Wopke Hoekstra, wederkerigheid en Hugo de Jonge, solidariteit.

Na de plotselinge leiderschapswisseling bij het CDA is het interessant de visies van de komende en gaande lijsttrekker te vergelijken. René Grotenhuis onderzocht die visies ruim een jaar geleden geleden aan de hand van twee recente lezingen van de beide CDA-ministers. Vaart het CDA met Wopke Hoekstra aan het roer een andere koers dan onder Hugo de Jonge? Maakt solidariteit nu plaats voor wederkerigheid? Een reprise van Grotenhuis' bijdrage.

Door René Grotenhuis

Ik was twee weken geleden op het Christelijk Sociaal Congres, een platform van circa 45 maatschappelijke organisaties die op een eigentijdse en inspirerende manier invulling willen geven aan hun christelijk-sociale wortels. Het staat vast in mijn agenda, de laatste week van augustus. Het is een mooie netwerkbijeenkomst zo direct na de zomer, aan het begin van het nieuwe seizoen. Dit jaar was minister Hugo de Jonge de politiek spraakmakende gastspreker. Een paar dagen later was Wopke Hoekstra, zijn collega in het kabinet, degene die de H.J. Schoo-lezing hield. Nu zijn beide zich aan het opwarmen voor de opengevallen functie van politiek leider van het CDA en beide toespraken zijn dan ook niet los te zien van hun ambities voor die rol. Die context maakt het des te interessanter om beide toespraken te vergelijken.

Fear of falling

Beiden verwezen naar de ‘fear of falling’ waar veel mensen met name in de middenklasse last van hebben: de angst dat het voor hen of voor hun kinderen slechter wordt, dat ze datgene wat ze hebben opgebouwd en de daarbij horende levensstandaard niet kunnen vasthouden of in ieder geval dat hun kinderen die niet kunnen vasthouden. Beiden bekenden zich in goede christendemocratische traditie ook tot het Rijnlandse model met de erkenning dat in het neoliberale marktmodel het evenwicht zoek is en de overheid de balans moet herstellen. En beiden spraken zoals het goede christendemocraten past,  over de noodzaak om niet allereerst in termen van ‘ik’ te spreken maar van ‘wij’.

En toch hadden ze voor mij beide een ander verhaal over hoe ze, als politiek leider van het CDA, de toekomst vorm willen geven.

Wopkes antwoord bestond uit twee delen. Allereerst haakte hij aan bij het concept dat ook Jan Peter Balkenende nog wel eens gebruikte door te verwijzen naar de Gouden Eeuw, de tijden van vooruitgang, ondernemingszin ('VOC-mentaliteit') en vernieuwingskracht in de Nederlanden. Met die historische kracht van Nederland hebben we wel degelijk alle kansen om ook in de toekomst de ‘fear of falling’ af te wenden. Maar, zei Wopke erbij, dan moeten we wel zorgen dat de wederkerigheid weer op de agenda komt. Daarbij ging hij uitgebreid in op het probleem van migratie en de problemen rond taal en religie bij een deel van de migranten waardoor de wederkerigheid die ten grondslag ligt aan onze samenleving, ondermijnd wordt. Als we die wederkerigheid weer terug als grondslag van de samenleving kunnen krijgen, dan komt het wel goed.

Solidariteit

In Hugo’s speech was het kernwoord solidariteit. Wat hem betreft is het vooral een zaak om die solidariteit weer tot basis van de samenleving te maken. Daarbij sprak hij ook over een beschermende overheid die zich het lot van mensen aantrekt en die zich realiseert dat het niet over beleid en regels en systemen gaat maar over de uitvoering. De overheid, zei hij, is datgene wat aan het loket gebeurt. Daar ervaren mensen de overheid en maken ze hun balans op over de vraag of de overheid er voor hen is. Hij ging zover dat het soms noodzakelijk is de regels even de regels te laten als de regels niet tot stand brengen wat we eigenlijk willen. Ook De Jonge ging niet met een grote boog om het vraagstuk van migratie en integratie heen. Als iemand die jaren op Rotterdam Zuid heeft gewoond weet hij er alles van. Maar het verhaal van integratie en migratie klinkt anders in de context van solidariteit dan in de context van wederkerigheid.

Misschien is het verschil tussen Wopke en Hugo vooral te verklaren uit de context van hun speech: Wopke sprak de H.J Schoo-lezing uit - Schoo was een verklaard liberaal - en Hugo sprak op het Christelijk Sociaal Congres en wie weet waren die beide verschillende contexten van invloed op de verschillende insteek van beide bewindslieden.

Vanuit christelijk sociaal denken is solidariteit een breder en dieper liggend concept. Wederkerigheid heeft wat mij betreft iets berekenends en nodigt uit de maat te nemen van ieders bijdrage. Solidariteit is ruimhartig en omvattend, is in zekere zin genade die om niet gegeven wordt en die ervan uitgaat dat in die solidariteit ieders bijdrage waardevol en voldoende is.

U begrijpt al wie de nieuwe politiek leider van het CDA zou moeten zijn als het aan mij zou liggen. Ik ga er niet over, dus ik kijk met belangstelling uit hoe en op welke gronden die leiderschapsdiscussie beslecht gaat worden.

René Grotenhuis

Lees meer

René Grotenhuis (1951-2021) studeerde theologie en was zes jaar werkzaam als pastoraal werker in de wijk Ondiep (Utrecht). Daarna werkte hij o.a. als directeur in de thuiszorg, voor Pharos, kenniscentrum voor vluchtelingen en gezondheidszorg en (tot 2013) als algemeen directeur van Cordaid. Hij was vicevoorzitter van VKMO (Vereniging van Katholieke Maatschappelijke Organisaties). Hij schreef ‘Van Macht ontdaan” (2015) en ‘Zout’ (2020) over de betekenis van de christelijke traditie in onze tijd. Tot aan zijn overlijden, 8 december 2021, was René columnist, voorzitter van het bestuur en hoofdredacteur van de Bezieling.

Reacties

  1. Mooie vergelijking van twee richtinggevende speeches van twee belangrijke CDA'ers. Bovendien geven de links ook een directe toegang tot de beide speeches zelf. Waar ik wat over struikelde was het gebruik van de voornamen van beide ministers. Naar mijn gevoel komt René zo te dicht bij de ministers, alsof hij met beiden nauw verbonden is.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Eerste week Advent 2022

Treurt

Treurt met de hemelen
Treur  alle mensen van goede wil
Treur en blaas op de midwinterhoorn

Treur om wie neerschieten zonder aanzien
Treur om wie kinderen, moeders, hoogbejaarden neerknallen
Treur om wie alle oorlogsrechten verpletteren
Treur om wie flats en scholen en ziekenhuizen niet ontzien
Treur om wie dorpen en steden verwoesten
Treur om alle verlies van menselijkheid

Treur  en blaas met heel je ademkracht omdat je de hoop niet opgeeft
Treur omdat je in vrede blijft geloven
Treur uit liefde voor alle kwetsbare onschuldige mensen
Treur zonder voorkeur
God houdt van iedere  mens die licht en liefde wil zijn

Treurt nu zoveel mensen op de vlucht moeten
Treurt om wie veilige herbergen in brand steken
Treurt zolang er getreurd moet worden
Zalig de treurenden die het goede voor ogen houden
Zalig de treurenden die gericht zijn op de Algoede


Marinus van den Berg
EERSTE ZONDAG VAN ADVENT
27 november 2022

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross