Steun ons

Ondenkbaar

7 mei 2021
3 minuten
André van Duin houdt toespraak bij Nationale  Herdenking 2021. (Foto Martijn Beekman / Nationaal Comité 4 en 5 mei)
André van Duin houdt toespraak bij Nationale Herdenking 2021. (Foto Martijn Beekman / Nationaal Comité 4 en 5 mei)

Een voltooid leven lijkt in de eerste plaats een lang leven. Toch gaven en geven nog steeds mensen hun leven voor een hoger ideaal. Mensen die in verzet komen tegen wat voor hen ondenkbaar en onverdraaglijk is. Hun leven krijgt vervulling in hun verzet, ook al is dat leven ruw verstoord. Waar ligt voor ons de grens van wat onverdraaglijk en daarmee onaanvaardbaar is?

Door René Grotenhuis

Op 4 mei was, zoals dat hoort, alle aandacht gericht op herdenken. In de verhalen en reportages komt vaak terug dat het leven van verzetsstrijders jong en ruw is afgebroken. Een man bij het monument voor verzetsstrijders in Amsterdam die als represaille waren gefusilleerd zei: “Ze hadden negentig moeten worden net als ik, in rust en vrede.” We kunnen het blijkbaar moeilijk aanvaarden dat het leven te jong wordt afgebroken: een voltooid leven is in de eerste plaats een lang leven, waarin je de kans hebt gekregen van alles mee te maken en te doen. Ik vermoed dat heel veel kijkers met instemming het item hebben gezien, omdat dat is wat we van het leven willen: lang en met de kans alles mee te maken wat mogelijk is.

Vervulling

Ik denk intussen aan de jonge studenten in Myanmar die elke dag de straat opgaan en waarvan er inmiddels honderden zijn doodgeschoten door het leger. Voor hen is een lang leven niet datgene waar ze zich op richten. Deze onderdrukkende generaals zijn voor hen onacceptabel en hun leven ontleent zijn betekenis en daarmee zijn vervulling aan het verzet tegen deze coupplegers.

Ik denk ook aan Alexei Navalny. Voortdurend vervolgd, een aantal keren in de gevangenis gegooid, en nauwelijks ontkomen aan een poging hem te vergiftigen. Als hij in Duitsland is om daarvan te herstellen, besluit hij terug te gaan. Hij had ongetwijfeld in Duitsland kunnen blijven, was een gevierde balling en dissident geweest, die bij allerlei manifestaties en conferenties als eregast of keynotespeaker zou zijn opgetreden. Toch besluit hij terug te gaan naar Moskou in de wetenschap dat Poetin hem nooit met rust zal laten. Ook voor hem gaat het niet om een lang en rustig leven te leiden.

Op 4 mei werd het verhaal verteld van drie vrouwen uit het verzet die opgepakt werden en in het concentratiekamp geëxecuteerd. Van hen weten we dat ze zingend hun executie tegemoet gingen. Dat is eigenlijk alleen te begrijpen als ik me realiseer dat ze geen enkele twijfel hadden over de betekenis van hun leven. In het niet buigen voor de bezetter zat de voltooiing daarvan.

Ondenkbaar

André van Duin mocht tijdens de nationale herdenking op de Dam spreken. Hij zei in zijn bijdrage: Het had ook heel anders kunnen aflopen… Toen… 76 jaar geleden. Dan had ik deze toespraak misschien nu, in het Duits moeten doen.’ Dat zal ongetwijfeld als stijlfiguur bedoeld zijn, maar hij mist precies de essentie van de mensen van het verzet: dat het voor hen een onacceptabele en onverdraaglijke gedachte is dat de oorlog anders kon aflopen dan in een nederlaag van de nazi’s. Dat wat Van Duin als denkbaar presenteerde, was voor de mensen in het verzet ondenkbaar omdat het onverdraaglijk was.

Onderzoeken rond 5 mei laten voortdurend zien dat mensen, oud en jong, vrijheid heel belangrijk vinden. Er is geen reden te twijfelen aan de oprechtheid van die overtuiging. De vraag is waar voor iedereen de grens ligt van wat onaanvaardbaar is en onverdraaglijk. Zelfs zo onverdraaglijk dat de vraag of je de negentig haalt, onbelangrijk wordt

 

 

 

 

René Grotenhuis

Lees meer

René Grotenhuis (1951-2021) studeerde theologie en was zes jaar werkzaam als pastoraal werker in de wijk Ondiep (Utrecht). Daarna werkte hij o.a. als directeur in de thuiszorg, voor Pharos, kenniscentrum voor vluchtelingen en gezondheidszorg en (tot 2013) als algemeen directeur van Cordaid. Hij was vicevoorzitter van VKMO (Vereniging van Katholieke Maatschappelijke Organisaties). Hij schreef ‘Van Macht ontdaan” (2015) en ‘Zout’ (2020) over de betekenis van de christelijke traditie in onze tijd. Tot aan zijn overlijden, 8 december 2021, was René columnist, voorzitter van het bestuur en hoofdredacteur van de Bezieling.

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Overdenkingen René Grotenhuis gebundeld

December vorig jaar overleed René Grotenhuis, hoofdredacteur van de Bezieling. Zijn overdenkingen over leven en sterfelijkheid, die hij voorafgaand aan een ingrijpende operatie  schreef,  zijn nu gebundeld: Woorden op de drempel. De bundel is te bestellen bij uitgeverij Adveniat. De opbrengst komt ten goede aan de Bezieling. (Lees meer)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross