Steun ons

Is Nederland eenzaam?

1 oktober 2018
4 minuten
Koningin Máxima (midden) opent Week tegen de Eeenzaamheid
Koningin Máxima (midden) opent Week tegen de Eeenzaamheid

Het is de Week tegen de Eenzaamheid. Marinus van den Berg plaatst daar kanttekeningen bij. Hij vindt het begrip te veralgemeniserend. “Mijn advies is om niets voor eenzamen te organiseren … Laten we vooral dingen doen die drempels verlagen, die verzamelen. Eenzaamheid verzamelt niet. Eenzaamheid hangt altijd samen met andere levensvragen.”

Door Marinus van den Berg

Je kunt doodgaan van langdurige eenzaamheid. Dat klinkt alarmerend. Ik hoorde en zag het op NU.nl. Is eenzaamheid een ziekte? Wat is dan een ziekte? Heb je er een arts voor nodig? Je hebt een open gesprek nodig, waarin je ook iets van jezelf laat zien, hoor ik op datzelfde Nu.nl, dat ook nog meldt dat Nederland het eenzaamste land van Europa is. Niet het leukste of het gelukkigste, alhoewel geluk ook hoog scoort. Spreekt dat elkaar tegen? Kun je ook gelukkig eenzaam zijn of gelukkig alleen?

Dat laatste kan zeker…. hè, hè, gelukkig even alleen na een drukke dag. Ik woon al jaren alleen en ik kom graag weer thuis. Ik weet dat niemand op me wacht. Ik weet ook wie ik kan bellen en ook hoe laat nog. En altijd is er het witte vel papier dat luistert en waaraan ik ervaringen en gedachten kan toevertrouwen. Toch zeg ik niet tegen iemand die zich alleen voelt – en dat ook zegt – ga eens schrijven. Begin een dagboek. Een dagboek kan van waarde zijn, maar niet voor iedereen. Ik probeer allereerst te luisteren en vraag of iemand iets meer wil vertellen. Wat is het verhaal achter de vraag?

Contacten

Ik ben blij dat ik, levend in wat ik noem na-werk-tijd, elke dag meerdere contacten heb. Sommigen zijn kort: medebewoners, op straat en in de tram. Andere zijn langer. Weer andere regelmatig. “Heb je vandaag tijd voor iets te drinken en dan zitten we een uurtje bij Heilige Boontjes aan het Eendrachtsplein of bij Fadi op het Noordereiland of bij Engels bij het centraal station. Je wordt er een bekend gezicht en dat geeft ook weer contacten. Niet alles hoeft diepzinnig te zijn.

Tegelijk is dit allemaal subjectief, maar ik geef iets te kennen van mezelf, veel ook niet trouwens. Eenzaamheid, wat ik steeds meer een stuitend veralgemeniserend begrip vindt, is niet alleen een sociaal begrip maar hoort ook bij de intimiteit. Er hangt veel schaamte om heen waardoor ze vaak verborgen is. Het gaat ook om de vraag aan wie en wanneer en hoe wil ik iets van mezelf bloot geven. “Mannen doen dat nauwelijks”, las ik in de Italiaanse roman De katholieke school – een boek dat over eenzaamheid gaat als universeel en persoonlijk gegeven.

Stigmatiserend woord

Eenzaamheid is ook een stigmatiserend woord en versterkt het taboe. “Ik loop er niet mee te koop en ik wil niet zielig zijn”, zei iemand die zichzelf alleen voelt aan de telefoon. Eenzaamheid is geen issue maar wordt de laatste jaren steeds meer tot een issue gemaakt, tot een strijd. Een oorlog met een coalitie tegen de eenzaamheid. Maar waar is die coalitie dan voor?

Mijn advies is om niets voor eenzamen te organiseren. Die het organiseren zijn vaak zelf ongeweten eenzaam. Ik voel teveel liefdadigheid en te weinig aandachtigheid. Het begrip eenzaam kan zelf vereenzamen. Het wordt nogal veel verbonden met eenpersoonshuishoudens – zoals het mijne – met alleenstaanden na verlies of scheiding en vooral met ouderen. Het wordt veel minder geassocieerd met relaties en andere leefgroepen.

Andere taal

Is er dan niets aan de hand? Onderzoekers lijken wat anders te zeggen. Maar hoe duidelijk zijn al die cijfers? Moeten we niet tot een andere taal komen. Allereerst zouden we kunnen erkennen dat er wenselijke, noodzakelijke, gezochte, tijdelijke en onvermijdelijke bestaanseenzaamheid is. Op de tweede plaats gaat het vooral om zin vinden en verbindingen ervaren. Op de derde plaats gaat het om wederkerigheid en de ervaring van emotionele veiligheid. Een mens kan innerlijk alleen open gaan als hij zich emotioneel veilig, verstaan voelt, als er een oordeelloze luisteraar is, als er begrip is en niet alleen maar doe- en oplossingsdenken. Soms is er uithouden nodig met onmacht en trouw als er ogenschijnlijk niets gebeurt. Niet alle mensen zijn boeiend en aardig.

Vanuit allerlei organisaties waaronder de kerken komen mensen met elkaar in contact, zoeken ze elkaar of gaat de een bij de ander op bezoek. Maar bij elkaar op de koffie kan zeer onvoldoende zijn. Duizenden en duizenden vrijwilligers willen meer zijn. Zij ondervinden vaak ook dat goed luisteren en een goed gesprek niet eenvoudig is. Velen zijn gebaat bij professionele ondersteuning en bemoediging en maatschappelijke waardering. Velen luisteren goed maar denken zelf dat ze meer moeten doen. Laten we vooral dingen doen en organiseren die aantrekken, die drempels verlagen, die verzamelen. Eenzaamheid verzamelt niet. Eenzaam voelen hangt altijd samen met andere levensvragen.

Week tegen de Eenzaamheid

De Week tegen Eenzaamheid 2018 is van donderdag 27 september t/m zaterdag 6 oktober. Zie www.samentegeneenzaamheid.nl

Mariunus van den berg was afgelopen zondag te gast in het tv-programma Jacobine op zondag dat gewijd was aan eenzaamheid. Te zien via programma gemist, Jacobien op zondag, NCRV-KRO, NPO 2.

 

 

 

 

 

Marinus van den Berg

Lees meer

Marinus van den Berg (1947, Wijhe) was tot 2016 geestelijk verzorger in verpleeghuis Antonius-IJsselmonde in Rotterdam. Hij studeerde aan het gymnasium van de paters karmelieten in Zenderen, theologie aan de Katholieke Hogeschool Utrecht en de universiteit van Yale (VS). In 1977 werd hij priester gewijd. Hij is als geestelijk begeleider gespecialiseerd in het bijstaan van stervenden en rouwenden. Marinus schrijft met regelmaat bijdragen voor de Bezieling: persoonlijke overwegingen en observaties en woorden ter inspiratie. Ook is hij auteur van tientallen boeken over de omgang met verlies, rouw en dood. Enkele recente publicaties: Rouwen in de tijd; Lijden verlichten; Meegaan tot het eind; en Na werk tijd. Zijn motto: “Van zwijgen naar benoemen: dat kan lijden verlichten.”

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Het water komt

Het water komt
Het water komt weer
De tanks komen
De tanks komen weer
De bommen vallen al
Steden worden vernietigd
Mensen in massagraven
Het wordt warmer
De asielzoekers komen
Er hangt dreiging in de lucht
De vacantie vluchten nemen toe
Binnenvaartschippers stoten te veel gassen uit
“God wil niet dat je liegt”
“’Ik ben streng voor mezelf en voor jou”’
Ik hoor het achter me in de bus.
Ik bid voor Oekraine
Voor al die mensen voor wie het water komt.
Al weet ik niet of het helpt.

Marinus van den Berg

(Meer Gedichten & Gebeden)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Aanmelding nieuwsbrief

Ja, ik wil op de hoogte blijven van nieuwe artikelen op de Bezieling!

cross