Steun ons

'Murrische Indiffirenz' of 'trotzige Gelassenheid' - Hoe om te gaan met terreur?

26 juli 2016
3 minuten

Hoe ga je om met de terreur die ineens dichtbij komt? Met merkeliaanse nuchterheid of zelfs met een scheut onverschilligheid, zoals Lisette Thooft een tijdje terug bepleitte? In een geleerd vraaggesprek in een Duitse krant komt Marinus van den Berg de begrippen ‘murrische Indiffirenz’ (korzelige onverschilligheid) en 'trotzige Gelassenheid' (eigenzinnige gelatenheid) tegen. Het geeft hem te denken.

Door Marinus van den Berg

Nice, München, Ansbach en eerder Parijs, Brussel en dan noem ik een aantal plaatsnamen niet. Ik blijf in het Europa dat het dichtstbij is. België, Frankrijk en Duitsland, landen die ik graag bezoek, ook de komende maand weer.

Toch: ‘Terreur is niet overal’, reageerde Lisette Thooft laatst op een eerder stukje van mij over de aanslagen in Parijs. Inderdaad: terreur is niet overal. Ik wandelde vandaag in vrede en genietend van Gouda naar Oudewater aan de hand van het juist verschenen Wandelboekje van natuurvrienden (1). Maar het besef dat terreur ineens dichtbij kan zijn, groeit.

Lisette pleitte voor meer onverschilligheid. Dat is in mijn hoofd blijven zitten, maar er bleef ook onvrede haken alhoewel ik er ook levenswijsheid in proefde. Je kunt je niet alles aantrekken en bovendien kun je je overroepen zodat je bewerkstelligt wat je niet wilt: nog meer angst. Merkeliaanse nuchterheid en terughoudendheid kan van grote waarde zijn.

Overdonderend zwijgen

In mijn dagboek schreef ik over de wenselijkheid van overdonderend zwijgen in de media. Een gebeurtenis wordt als feit gemeld maar er wordt de eerste 24 uur niet meer gemeld dan feiten. Geen beelden, geen snelle commentaren… Niet doodzwijgen maar het ontstoken vuur indammen en de daders geen aandacht geven. Een onmogelijk idee in deze tijd waarin iedereen een medium is geworden.

Maar toch… Ook kritisch kijken naar het taalgebruik. Zegt de wijd gerespecteerde paus niet te veel door steeds te spreken over de Derde Wereldoorlog?

Tegelijk mag niet onderschat worden wat er wereldwijd gaande is. Ik sprak met een 40-jarige man, geboren in Israël, die in een bijzin zei dat zijn grootouders ‘gelukkig angstig genoeg waren geweest om te vluchten’. Zij hadden Berlijn in de jaren dertig verlaten en waren naar Israël gegaan. Hij vertelde dat zij zich niet gerust lieten stellen door hen die zeiden dat het wel zou meevallen.

Angst kan dus een geluk zijn, als angst niet verlamt maar je bewustzijn aanscherpt zonder een mens te worden die door angst verlamd wordt.

Onverschilligheid

Bestaat er ook een aan te bevelen onverschilligheid. Ik heb niet zomaar sympathie met onverschilligheid. Het doet me al snel denken aan wegkijken, opzij zetten. Veel mensen lijden extra omdat hun pijn wordt onderschat. Op de Vlaamse klassieke radiozender ‘Klara’ hoorde ik over een vluchthuis voor mannen. Mannen die worden mishandeld. De coördinatrice noemde het een onderschat probleem. Teveel misbruik is lang onderschat.

Op deze zelfde dag las ik in de Süddeutsche Zeitung een gesprek over het drama in München (2). Ik las daar het begrip murrische Indiffirenz. Ik zocht naar een vertaling voor murrisch en kwam bij begrippen als korzelig, nukkig, brommerig, humeurig. In het gesprek werd murrische Indifferenz tegenover trotzige Gelassenheit geplaatst. Trotzig is ook weer zo’n moeilijk vertaalbaar woord: groots, koppig en eigenzinnig zijn er enkele van. Het was een gesprek tussen twee geleerde denkers.

Maar helpt dit onderscheid als je oog in oog staat met iemand die je wil neerschieten? Je zult proberen te vluchten als het nog kan.

Erkenning

Ik las ook dat het gaat om jonge mensen die de wereld haten en vooral zichzelf. Ze willen eenmaal de aandacht van heel de wereld en dan is hun lijden voorbij. Serieus te nemen onderzoekers zoals Langmann hebben laten zien dat het gaat om jongeren die lijden. Maar ik sta misschien onvoldoende stil bij de onpeilbare gevolgen voor de nabestaanden als ik toch ook dit benoem.

Juist of niet juist op deze dag werd me het boekje Waardering van Anselm Grün aangereikt (3). Deze Duitse monnik begint met te spreken over het verlangen van iedere mens naar erkenning. Ook hij weet wel dat erkenning geen pleegzustersbloedwijn is die alle wonden geneest. Hoe moeten we schrijven en spreken over de daders? Is het voldoende hen extremisten, terroristen, geradicaliseerden te noemen. Raakt dat de wortel? Mag ik mijn vertrouwen uitspreken in eigenzinnige aandacht voor elkaar? Ik kan niet alles maar ook niet niets. Ik kan interesse in de vreemde ander toevoegen. Ook de waarde van waardering kan onderschat worden.

(1) Wandelboekje van Natuurvrienden, Blauwdruk 2016.

(3) Süddeutsche Zeitung, 25 juli 2016.

(5) Anselm Grün, Waardering, Ten have 2016.

 

 

 

 

 

 

Marinus van den Berg

Lees meer

Marinus van den Berg (1947, Wijhe) was tot 2016 geestelijk verzorger in verpleeghuis Antonius-IJsselmonde in Rotterdam. Hij studeerde aan het gymnasium van de paters karmelieten in Zenderen, theologie aan de Katholieke Hogeschool Utrecht en de universiteit van Yale (VS). In 1977 werd hij priester gewijd. Hij is als geestelijk begeleider gespecialiseerd in het bijstaan van stervenden en rouwenden. Marinus schrijft met regelmaat bijdragen voor de Bezieling: persoonlijke overwegingen en observaties en woorden ter inspiratie. Ook is hij auteur van tientallen boeken over de omgang met verlies, rouw en dood. Enkele recente publicaties: Rouwen in de tijd; Lijden verlichten; Meegaan tot het eind; en Na werk tijd. Zijn motto: “Van zwijgen naar benoemen: dat kan lijden verlichten.”

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Overdenkingen René Grotenhuis gebundeld

December vorig jaar overleed René Grotenhuis, hoofdredacteur van de Bezieling. Zijn overdenkingen over leven en sterfelijkheid, die hij voorafgaand aan een ingrijpende operatie  schreef,  zijn nu gebundeld: Woorden op de drempel. De bundel is te bestellen bij uitgeverij Adveniat. De opbrengst komt ten goede aan de Bezieling. (Lees meer)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross