Steun ons

'Monument voor de dader' - Beschouwing bij een kunstwerk van Armando

16 april 2015
2 minuten
Armando, Monument voor de dader, Diptiek, 1975.
Armando, Monument voor de dader, Diptiek, 1975.

Het thema dader en slachtoffer wil Marinus van den Berg maar niet loslaten. Bij onbegrijpelijke, ten hemel schreiende daden komt bij hem steeds ook dat andere perspectief naar boven: wat is er aan de hand met de dader? Wie is hij en wie zijn zijn naasten (ook daders hebben vaders en moeders)? In deze korte beschouwing staat hij stil bij een kunstwerk van Armando, getiteld: 'Monument voor de dader'. Nee, Armando maakt het zwarte niet lichter. Het werk voelt als een ergernis en geeft te denken.

Door Marinus van den Berg

Het thema 'de dader', die een misdadiger is of als de misdadiger gezien wordt, houdt me nog steeds bezig. Ik volgde de berichten over de hoogbejaarde oma van een journaliste van Trouw die in haar buurt De Pijp in Amsterdam werd neergestoken en uiteindelijk aan de verwondingen overleed. Ik probeerde me in te leven in het idee dat zoiets mijn hoogbejaarde moeder zou zijn overkomen. Zij is gelukkig rustig in haar eigen woning overleden. Ik vermoed dat ik razend en verslagen zou zijn. In de krant las ik dat de dader zichzelf heeft gemeld bij de politie.

De dader lijkt zelf een slachtoffer te zijn van mishandeling in huiselijke kring. Dat praat zijn daad niet goed maar dat verwart mij wel. Daders die slachtoffers zijn en slachtoffers die daders worden. Dat blijkt vaker voor te komen.

Monument

In de dagen dat me dit bezighield, zag ik een tentoonstelling van het werk van Armando in het kleine Chabotmuseum in Rotterdam. Een van de eerste schilderijen, werken op doek, die ik zag had als titel: 'Monument voor de dader'. Op het witte doek staan twee slordige zwarte strepen die op een knots lijken. Verdienen daders wel een monument? Armando gaf ze een monument. Een monument om bij stil te staan.

Het werk van Armando gaat over kwaad en schoonheid. In de Tweede Wereloorlog woonde hij als kind dichtbij kamp Amersfoort, een gewelddadig doorgangs- en strafkamp van de Duitse bezetter. Daar is zijn werk 'De ladder' te zien. Zijn werk is vaak gitzwart zoals het beeld Melancholia dat te zien is in het park van het Kröller-Müller Museum nabij Arnhem. Een misdaad trekt een zwarte streep. Een misdaad bevuilt het goede en het schone. En ook al zijn er zeer gebekte advocaten die de stem van misdadigers en hun rechten zijn, er is een zwarte streep. Er is een zwarte balk waarover je kunt struikelen. Er zijn geen mooie woorden.

Het zwarte moet worden erkend en aangekeken. Dat is wat Armando doet. Hij maakt het niet lichter dan het is. Zijn werk is vol van mededogen omdat hij de ogen opent voor het zwarte. Wat die jongen deed is een misdaad. Niet goed te praten.

Handen en bruggen

Maar wie is die jongen? Ik keek nog eens naar die zwarte strepen en naar ander werk op deze tentoonstelling. Handen en bruggen zijn een ander thema in het werk van Armando. De zwarte strepen zijn ook als een zwarte brug... Wijst Armando mij een weg? Is er een brug tussen daders en slachtoffers... Ik weet niet. Het is niet af te dwingen... 'Monument voor een dader' voelt als een ergernis en geeft te denken.

Lees ook van Marinus van den Berg:

Dader en slachtoffer

De wereld na de zelfmoord-copiloot

 

 

Marinus van den Berg

Lees meer

Marinus van den Berg (1947, Wijhe) was tot 2016 geestelijk verzorger in verpleeghuis Antonius-IJsselmonde in Rotterdam. Hij studeerde aan het gymnasium van de paters karmelieten in Zenderen, theologie aan de Katholieke Hogeschool Utrecht en de universiteit van Yale (VS). In 1977 werd hij priester gewijd. Hij is als geestelijk begeleider gespecialiseerd in het bijstaan van stervenden en rouwenden. Marinus schrijft met regelmaat bijdragen voor de Bezieling: persoonlijke overwegingen en observaties en woorden ter inspiratie. Ook is hij auteur van tientallen boeken over de omgang met verlies, rouw en dood. Enkele recente publicaties: Rouwen in de tijd; Lijden verlichten; Meegaan tot het eind; en Na werk tijd. Zijn motto: “Van zwijgen naar benoemen: dat kan lijden verlichten.”

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Het water komt

Het water komt
Het water komt weer
De tanks komen
De tanks komen weer
De bommen vallen al
Steden worden vernietigd
Mensen in massagraven
Het wordt warmer
De asielzoekers komen
Er hangt dreiging in de lucht
De vacantie vluchten nemen toe
Binnenvaartschippers stoten te veel gassen uit
“God wil niet dat je liegt”
“’Ik ben streng voor mezelf en voor jou”’
Ik hoor het achter me in de bus.
Ik bid voor Oekraine
Voor al die mensen voor wie het water komt.
Al weet ik niet of het helpt.

Marinus van den Berg

(Meer Gedichten & Gebeden)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Aanmelding nieuwsbrief

Ja, ik wil op de hoogte blijven van nieuwe artikelen op de Bezieling!

cross