Steun ons

Moet het ergste nog komen?

17 juni 2016
3 minuten

Is het zorgelijk gesteld met het mensdom, zoals René Grotenhuis laatst stelde in zijn column De ‘vernegering’ van de mens. Of is al die aandacht voor het zorgwekkende óók een vertekening van de werkelijkheid door de selectieve, sensatiebeluste media(consumenten)? Lisette Thooft is gefascineerd door iets anders. We worden overheerst door het inperkende denken in delen in plaats van door het creatieve denken in gehelen. Maar er is hoop: het beste moet nog komen.


Door Lisette Thooft

“Steeds vaker kijken we naar de mens als object, als een ding dat je kunt gebruiken,” schrijft René Grootenhuis in zijn column ‘De vernegering van de mens.’ De mens is steeds minder subject, we zijn steeds vaker ontevreden… Kortom er is ook hier een zorgwekkende ontwikkeling aan de gang, een van de vele zorgwekkende ontwikkelingen.

Het doet me denken aan een stuk dat ik ooit las, jaren geleden, in het vakblad voor journalisten dat toen nog gewoon ‘De Journalist’ heette. De kop was: ‘Het is erg en het wordt steeds erger’. De schrijver betoogde dat journalisten doorgaans op zoek zijn naar zorgwekkende ontwikkelingen, anders vinden ze een onderwerp niet de moeite waard om over te schrijven. De teneur moet zijn: het is erg en het wordt steeds erger. En als iets eigenlijk helemaal niet steeds erger wordt, dan schrijven ze toch dat het wel steeds erger wordt.

Huiselijk geweld

Niet lang geleden trof ik een prachtig voorbeeld in een krant. De kop was: ‘Steeds meer meldingen van huiselijk geweld.’ In het artikel bleek dat huiselijk geweld zelf op z’n retour is, maar dat de meldingsbereidheid van de slachtoffers toeneemt. Er had dus ook kunnen staan: ‘Steeds minder huiselijk geweld’. Je kunt zelfs een oorzakelijk verband vermoeden: ‘Steeds minder huiselijk geweld door toenemende aangifte-bereidheid.’ Steeds meer potentiële slachtoffers pikken het niet meer en daarom houden steeds meer potentiële daders hun poten thuis. Maar daarmee trek je geen lezers. Is dat sensatiezucht? Ach… Het wordt ook wel verklaard vanuit ons reptielenbrein, dat voortdurend de omgeving scant of er gevaar dreigt. Gevaar is interessant. Veiligheid niet.

Ik vraag me af of het echt zo is dat mensen vroeger minder werden geïnstrumentaliseerd… Is geweld niet de meest flagrante vorm van instrumentalisering? Als ik jou niet als mens zie maar als ding, kan ik je slaan, opeten, tot slaaf maken of uitroeien. En geweld neemt af, niet toe. Lees bijvoorbeeld eens het boek van Steven Pinker, Ons betere ik, waarin hij met cijfers aantoont dat dit al duizenden jaren lang de trend is, in de hele wereld. Het is nogal een dikke pil maar hij heeft zijn punt samengevat in een indrukwekkende presentatie

Deeltjesdenken

Wat is er dan wel aan de hand? Ik ben erg enthousiast over de Britse psychiater Iain McGilchrist met zijn verhaal over rechter- en linkerhersenhelft. Ook zijn boek The Master and his Emissary is een behoorlijke kluif, maar ook van hem is er op internet van alles te vinden dat snel behapbaar is, zoals deze animatie:

Het komt erop neer dat onze linkerhersenhelft altijd op zoek is naar wat bekend is, naar protocollen, systemen en regels, terwijl de rechterhersenhelft openstaat voor het nieuwe, het irrationele, het onbekende en dus ook het spirituele. Links zit het deeltjes-denken: alles is materie, ook het geloof in God is een kwestie van cellen in het fysieke brein, en voor alle ziekten kun je een pil bedenken. Rechts denkt in gehelen: er is veel meer dan alleen materie, we zijn onderdeel van een ontzagwekkend mysterieus geheel en alles daarbinnen is relatief.

In wezen zou rechts de baas moeten zijn en links de dienaar, stelt McGilchrist, maar het is andersom: het linkerhersenhelft-denken is op dit moment in de hele Westerse cultuur dominant. En dat maakt onze samenleving zo materialistisch, zo protocollerig, zo regelig, zo instrumentaliseerderig.

Ongelooflijk creatief

Ik interviewde hem per telefoon en hij bleek een ‘hoopvolle pessimist’ zoals hij dat zelf noemde. “Het gaat heel slecht, maar ik ben toch hoopvol omdat wij mensen nou eenmaal ongelooflijk creatief blijken te zijn als het erop aankomt. En ik zie op mijn reizen door de wereld dat mensen overal genoeg hebben van het materialistische verhaal. Ze hunkeren naar iets dat complexer is, en rijker en bruikbaarder.”

Wat kunnen we dan doen, vroeg ik, om onze rechterhersenhelft wat meer te oefenen? Mediteren, antwoordde hij zonder aarzelen. “Het is de rechterhersenhelft waarin we aanwezig kunnen zijn zonder oordeel of hokjesdenken. Mindfulness blijkt netwerken in de rechterhersenhelft te stimuleren. Ik weet dat het mode is, mindfulness, maar daar is niets mis mee.” Sterker nog: dat is goed, en het wordt steeds beter.

 

 

 

Lisette Thooft

Lees meer

Lisette Thooft is rebalancer en auteur. Zij publiceerde meer dan twintig boeken over spiritualiteit, liefde en relaties. In 2022 verscheen: De hemel in je handen, over toegang krijgen tot het onderbewuste. Lisette was ruim zes jaar redacteur van Volzin en is thans vooral werkzaam als rebalancer. Lisette is columnist van de Bezieling.

Reacties

  1. Dank je, Lisette, voor het 'omdenken' en de perpectiefwisseling. Wat mij wel nog discussie waard lijkt, is een zekere paradox in je stukje. Je wijst op de verschillende perspectieven in de verschillende hersenhelften. De ene helft neigt daarbij tot reductie, ook tot materialistische reductie. Maar is het denken in 'hersenhelften' zelf niet zo'n reductie? Volgens mij denken onze hersenen niet zoveel, maar denken wij als niet te objectiveren subjecten met behulp van onze hersenen. Wij zijn niet daartoe te reduceren. Zonder daarmee het idee van een losse 'ziel' te willen introduceren: we stuiten hier toch op iets onherleidbaars.

  2. Natuurlijk is alles veel gecompliceerder dan ik in een column kan zeggen. Maar een feit is dat onze hersens scherp in tweeën zijn en dat het verbindende corpus callosum minstens evenzeer de functie heeft van het onderdrukken van de ene helft ten behoeve van de ander, dan van verbinding. Dus we hebben voor onze ziel of wat het ook is toch twee verschillende manieren van denken tot onze beschikking. En de ene manier is wijzer, inclusiever en verbindender dan de andere manier.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Eerste week Advent 2022

Treurt

Treurt met de hemelen
Treur  alle mensen van goede wil
Treur en blaas op de midwinterhoorn

Treur om wie neerschieten zonder aanzien
Treur om wie kinderen, moeders, hoogbejaarden neerknallen
Treur om wie alle oorlogsrechten verpletteren
Treur om wie flats en scholen en ziekenhuizen niet ontzien
Treur om wie dorpen en steden verwoesten
Treur om alle verlies van menselijkheid

Treur  en blaas met heel je ademkracht omdat je de hoop niet opgeeft
Treur omdat je in vrede blijft geloven
Treur uit liefde voor alle kwetsbare onschuldige mensen
Treur zonder voorkeur
God houdt van iedere  mens die licht en liefde wil zijn

Treurt nu zoveel mensen op de vlucht moeten
Treurt om wie veilige herbergen in brand steken
Treurt zolang er getreurd moet worden
Zalig de treurenden die het goede voor ogen houden
Zalig de treurenden die gericht zijn op de Algoede


Marinus van den Berg
EERSTE ZONDAG VAN ADVENT
27 november 2022

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross