Steun ons

Moederschap als model voor geestelijke begeleiding

26 januari 2021
3 minuten

Bij geestelijk begeleiding denken we vaak aan de verhouding tussen een meester en een leerling. Dat in de christelijke traditie - met name ook bij Augustinus - moederschap een model voor geestelijke begeleiding kan zijn, laat Kitty Bouwman zien in haar boek: 'Spiritueel moederschap'. Geestelijke  begeleiding krijgt handen en voeten in moederlijke metaforen zoals baren, borstvoeding geven en zorgen. Aan haar boek ging een dissertatie vooraf.

Door Wim Reedijk

Spiritueel moederschap staat voor een andere vorm van geestelijke begeleiding dan die tussen een meester en een leerling. Baren, voeden en zorgen, figuurlijk opgevat, zijn daarin centrale aspecten. Vreemd genoeg werd dit moederschap als vorm van geestelijke begeleiding nooit eerder diepgaand bestudeerd. Misschien waren onze tijd en een vrouw nodig om deze kwestie onder onze aandacht te brengen.

Goed dat Kitty Bouwman de tijd nam om na haar stevige dissertatie over 'geestelijk moederschap' een zeer toegankelijke boek te schrijven waardoor de uitkomsten van haar onderzoek door velen gelezen kunnen worden.

Augustinus

Bouwman stelt nergens dat geestelijk moederschap alleen voor vrouwen is. Dat mannen zich hierin evenzeer kunnen bekwamen wordt nog eens geïllustreerd aan niemand minder dan kerkvader Augustinus. In zijn taalgebruik en in zijn voorbeelden blijkt hij van spiritueel moederschap te weten. Hij dankte zijn geloof ook nog eens aan twee belangrijke vrouwen in zijn leven: zijn moeder Monnica en zijn vriendin, de moeder van zijn zoon.

Over zijn moeder is veel geschreven en niet altijd in gunstige zin. Zij werd te vaak gezien als die moeder die haar zoon niet loslaten kon. Zijn overhaaste vertrek naar Italië, dat hij voor zijn moeder geheim hield, had inderdaad alle trekken van een vlucht. Desondanks prees Augustinus zich jaren later juist gelukkig met wat zij voor zijn geloof had betekend.

De rol van zijn vriendin, wier naam we niet eens kennen, lijkt op dit punt op het eerste gezicht minder wezenlijk. We weten alleen dat Augustinus heel gelukkig met haar was, en met haar een zoon had. Bouwman weet over het weinige wat we van haar weten heel suggestief te schrijven onder andere als het over borstvoeding gaat. Dat Augustinus het proces van geloofsinwijding vergelijkt met het geven van moedermelk, moet hem mede ingegeven zijn door die wijze waarop hij zag hoe zijn vriendin hun beider zoontje voedde en koesterde, aldus Bouwman.

Moederlijke metaforen

De inbreng van beide vrouwen wordt door Augustinus uitvergroot doordat hij zijn eigen inbreng op de geloofsweg tot praktisch nul reduceert. Augustinus muntte naar eigen zeggen uit in zonde. Hij leefde lang onder de maat, van God afgewend. Bouwman gelooft Augustinus op zijn woord en vat zijn betoog heel letterlijk op. Zelf denk ik dat Augustinus hier het stijlmiddel van de overdrijving toepast. Door zichzelf kleiner te maken (zondiger) worden de anderen groter (deugdzamer).

Terugblikkend op zijn leven waren voor Augustinus zijn moeder en zijn vriendin dus van onschatbare betekenis. In dit boek krijgt spirituele begeleiding handen en voeten in moederlijke metaforen zoals die van baren, borstvoeden en zorgen. Dat levert een vorm van geestelijke begeleiding op die op veel punten anders is dan in de literatuur meestal als maatstaf wordt gehanteerd. Kitty Bouwman is met haar onderzoek en boeken een pionier. Zij doorkruist nieuw en onbekend terrein dat in de vroege kerk nog bekend en vertrouwd was.

------------------------------------------------

Kitty Bouwman, Spiritueel moederschap, Twee vrouwen in het leven van Augustinus, Berne Media (2019), 192 blz., € 18,90.

Dr. Kitty Bouwman, theologe, docent spiritualiteitstudies en geestelijk begeleider, promoveerde in juni 2015 aan de Universiteit van Utrecht op een  dissertatie over de spiritualiteit van Augustinus: Mater Sapientia.

Lees ook het interview met Kitty Bouwman over Maria naar aanleiding van haar dissertatie: “Maak van Maria geen God” (in het kader van een interviewserie over 'De geloofsbelijdenis', oftewel de twaalf artikelen van het geloof door Theo van de Kerkhof en Willem van der Meiden.)

 

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Eerste week Advent 2022

Treurt

Treurt met de hemelen
Treur  alle mensen van goede wil
Treur en blaas op de midwinterhoorn

Treur om wie neerschieten zonder aanzien
Treur om wie kinderen, moeders, hoogbejaarden neerknallen
Treur om wie alle oorlogsrechten verpletteren
Treur om wie flats en scholen en ziekenhuizen niet ontzien
Treur om wie dorpen en steden verwoesten
Treur om alle verlies van menselijkheid

Treur  en blaas met heel je ademkracht omdat je de hoop niet opgeeft
Treur omdat je in vrede blijft geloven
Treur uit liefde voor alle kwetsbare onschuldige mensen
Treur zonder voorkeur
God houdt van iedere  mens die licht en liefde wil zijn

Treurt nu zoveel mensen op de vlucht moeten
Treurt om wie veilige herbergen in brand steken
Treurt zolang er getreurd moet worden
Zalig de treurenden die het goede voor ogen houden
Zalig de treurenden die gericht zijn op de Algoede


Marinus van den Berg
EERSTE ZONDAG VAN ADVENT
27 november 2022

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross