Steun ons

Jonge Theoloog des Vaderlands Thelma Schoon: “God moet niet tussen je oren gaan zitten”

22 november 2023
6 minuten

“Ik kan steen des aanstoots zijn of vraagbaak”, zegt Thelma Schoon (27), de nieuwe Theoloog des Vaderlands. Zij is diaken in de Oud-Katholieke kerk.

Door Cees Veltman

Theoloog van het Jaar is misschien een betere titel dan het patriarchale Theoloog des Vaderlands? Zou je Theoloog des Moederlands mooier vinden klinken?

“Had ook gekund. Ik weet het niet. Ik vind Theoloog des Vaderlands ook wel wat hebben. Ik voeg me erin. Je hebt ook een Filosoof des Vaderlands en een Dichter des Vaderlands.”

De titel geeft je veel kansen. Bruggen slaan?

“Ik zie het als een ambassadeurschap waarmee je aandacht trekt. Gelovige mensen kennen de titel wel, maar het zou heel mooi zijn als ik dit jaar met mensen kan spreken die niet gelovig zijn. Daar liggen veel kansen om die twee werelden een beetje bij elkaar te krijgen. Bruggen slaan ja, maar ik ben er ook een beetje nuchter in hoor, want als christenen moeten we dat eigenlijk allemaal doen, allemaal een beetje missionair zijn.”

Geldt de omschrijving ‘niet gelovig’ ook voor mensen die zichzelf misschien wel zo noemen, maar die tegelijk christelijke kernwaarden onderschrijven?

“We delen waarden in de samenleving die we allemaal belangrijk vinden, maar het bijzondere van het christendom - of breder van religie - is dat er een verhaal aan verbonden is. Ik kom zelf niet om Christus heen, maar het verhaal kennen veel mensen niet. Dat verhaal kan veel bieden om na te denken over wie wij zijn en wat onze verhouding tot elkaar is. Ik werk zelf in het onderwijs. Daar wordt het vak burgerschap steeds belangrijker. Dan gaat het niet alleen om de werking van de democratische rechtsstaat, maar ook om solidariteit: waarom hebben we te zorgen voor elkaar? Dat vind ik heel mooi.”

Je solidair voelen zit in de mens?

“Ja, maar ik vat dat begrip ook religieus op. God zelf is ook relatie en roept ons op om een relatie met hem aan te gaan en met elkaar.”

Is ‘met elkaar’ niet genoeg?

“Het ‘met elkaar’ in relatie staan is genoeg, maar is wat mij betreft altijd verbonden met de relatie met God: een God die niet op afstand staat van de schepping maar werkzaam is in ons leven. Ik kan mijn leven en alles wat daarbij hoort – ook mijn relatie met anderen – daarom niet los zien van God. Ik ben bang dat we – als we de goddelijke opdracht om in relatie met elkaar te staan, niet meer verstaan – elkaar als mensen snel verliezen. Beschaving en menselijk fatsoen blijken soms flinterdun te zijn.”

Maak je je zorgen over een gebrek aan solidariteit?

“Misschien niet zo, maar wel dat we kunnen denken dat we alleen zijn. De laatste jaren wordt vaak gezegd dat we met z’n allen zo individualistisch zijn geworden. Ik denk dat we dat ten diepste niet zijn. Ik denk dat veel mensen een gemis voelen: hoe maak je betekenisvol connectie met mensen, ook mensen buiten je eigen bubbel. Daarom hebben we plekken nodig waar mensen met verschillende achtergronden en opvattingen elkaar tegenkomen, of het nu op school is of in de kerk of waar dan ook. In die zin ben ik wel optimistisch gestemd hoor. Ik denk dat we er een beetje van terugkomen om al te zelfstandig te zijn. We kunnen meer aan elkaar hebben, meer gemeenschapszin ervaren in ons eigen leven.

We hebben een overheid die zorgt voor haar burgers. Ik richt me meer op het alledaagse leven en hoe we met elkaar omgaan. Ik heb wel politieke opvattingen, maar ik ben in het uiten daarvan voorzichtig, omdat ik docent ben en in de kerk werk. Als theoloog kun je een ander verhaal vertellen, vanuit Schrift of traditie, en mensen oproepen om het goede te doen, maar ik schotel mensen liever geen stemadvies voor.”

Maar je wilt wel een verhaal vertellen.

“Vanuit mijn kerkelijke ambt kan ik vragen stellen en perspectief bieden. In het christendom is aandacht voor zwakkeren, mensen die niet gezien worden. Dat kun je politiek doorwerken natuurlijk, maar een theoloog zal er vooral op wijzen dat de verhalen niet worden vergeten. Het verhaal door alle eeuwen heen, dat ons allemaal aan elkaar bindt: het verhaal van liefde van God voor mensen. Dat is de kern, denk ik.“

Schept het woord God niet te veel afstand voor veel mensen?

“Dat voel ik niet zozeer. Het valt mij eigenlijk wel mee. Ik vreesde dat altijd heel erg en ik denk dat veel gelovigen een beetje schroom hebben om God ter sprake te brengen. Er is best nog wel wat ruimte om gelovige taal te gebruiken zonder dat iemand zich daardoor aangevallen voelt of denkt: god, nou word ik bekeerd. Misschien heeft het wel met een nieuwe generatie te maken. Ik merk juist meer vrijheid en openheid dan afstand.”

Je zei eerder dat veel mensen je niet begrijpen als je over geloof praat.

“Ja, je wordt wel bevraagd. Je moet er best wel apologetisch in staan, wat best lastig is. Je moet je altijd verdedigen, maar er is ook openheid als mensen weten dat er geen verborgen agenda achter zit. Je kunt beter met elkaar spreken als je weet hoe de ander betekenisvol wil leven. Ik kom zelf niet om Christus heen, maar ik wil niet van anderen denken dat ze stiekem al christen zijn, zogenaamd zonder dat ze het zelf al weten. Dan neem ik de ander niet serieus in zijn of haar verhaal, in diens anders zijn. Ik gun de ander de volle ruimte om de wereld te zien zoals diegene dat wil zien.”

Ga je de hardcore atheïsten opzoeken?

“(Lacht). Ik ben opgegroeid in een christelijk gezin, maar verder in een redelijk seculiere omgeving. Ik ging naar openbare scholen en de meeste van mijn vrienden zijn totaal niet gelovig of niet kerkelijk dus ik begeef me altijd al in die wereld. Voor mij was de kerk misschien wel meer de vreemde wereld dan de seculiere wereld.“

Atheïsten zijn soms meer met geloof bezig dan gelovigen.

“Ja dat is grappig om te merken. Ik had het er laatst over met een vriendin van me die het fijn vindt om in de kerkdienst te zijn om een uurtje wat te reflecteren, niet alleen maar aan jezelf te denken, maar over de ander en de wereld. Ze vertelt dat wel eens aan andere vriendinnen. Die reageren daar verbaasd op, soms fel. Gek genoeg heeft iedereen wel een mening over de kerk, ook zonder er ooit binnen te zijn geweest. Ik snap goed dat je zeker als christelijke jongere de uitzondering bent. Dat heb ik zelf ook ervaren. Maar mensen vinden het gesprek over geloof daarom juist ook wel heel leuk. Ze komen niet zo vaak in aanraking met gelovigen. Mijn ervaring is dat je altijd meteen een persoonlijk gesprek krijgt, heel wonderlijk.”

Is een van je taken ook om misverstanden over kerk en geloof uit de weg te ruimen?

“Ja misschien wel een beetje of in ieder geval dat ik iets kan vertellen over geloof en religie, kerkelijke praktijk. Ik kan steen des aanstoots zijn of vraagbaak. Waarom zouden we naar het instituut kerk moeten luisteren bijvoorbeeld. Ik kan dan een zinnig verhaal vertellen en het is misschien wel actueler dan ooit in onze wereld. Het is zonde als die hele laag van thema’s en de diepere laag van het bestaan nooit meer aangeraakt wordt, in de vergetelheid raakt.”

Door wie word je in het bijzonder geïnspireerd?    

“Ik ga eens in de twee jaar naar een prachtig klooster op een eiland in Wales. Daar ken ik een monnik die mijn leermeester in het geloof is geworden. God moet niet tussen je oren gaat zitten, alleen maar in je gedachten, je ratio en je overweging. Het moet een gang met God zijn, een manier van leven, een poging het goede te doen. Mensen die dat doen, in alle nederigheid, zijn voor mij grote voorbeelden. Heel alledaags en eenvoudig je blik gericht houden op God, als ik het even zo mag zeggen. Met niet te veel trammelant en niet hoogdravend.

Ik denk ook aan de Amerikaanse anglicaanse theologe Tish Warren. Liturgie wordt vaak weggezet als iets ouderwets waar we niks meer mee kunnen. Het vraagt inderdaad uitleg. Liturgie moet niet te ver af staan van mensen, want dan verliest ze betekenis. Tish ziet liturgie als betrokkenheid op het leven. Leef met aandacht en ontdek hoe het alledaagse leven heilig kan zijn. Wat we doen in de kerk, wat we vieren, welke woorden we gebruiken, is verbonden met de wereld waarin we leven en ons alledaagse leven. Daardoor gaat de liturgie leven en blijft die nieuw.

Als het in de liturgie gaat over schuldbelijdenis, had ik de neiging wat mee te mompelen. De priester zegt dan dat God ons zal vergeven. Nu neem ik echt een moment om te denken over mijn eigen leven. Ik heb het nodig dat iemand anders zegt: je mag weer opnieuw beginnen. Dan gaat liturgie leven.”

Geloof is geen zaak van het woord maar van het leven, van het voorbeeld. Niet preken maar samen eten, spelen, dansen, huilen, er zijn, er samen zijn, schreef de Duitse auteur Luise Rinser. Mooi toch?

“Dat is zeker mooi. Ik heb naast een katholieke, ook een protestantse achtergrond. Protestanten hebben soms de neiging het Woord alleen maar als letterlijk ‘woorden’ of Schrift te zien. Het Woord is ook sacramenteel. Het is vlees geworden en heeft onder ons gewoond. We kunnen erin delen.”


Tish Warren, ‘Liturgie van het alledaagse, heilige gebruiken in het gewone leven’, Van Wijnen, 192 blz., € 19,95

Tish Warren, ‘Bidden in de nacht’, Van Wijnen, 208 blz., € 19,95

Cees Veltman

Lees meer

Cees Veltman (1948, Haarlem), was werkzaam bij het Noordhollands Dagblad, weekblad Hervormd Nederland en Volzin. Sinds 2017 medewerker van de Bezieling voor actuele interviews en de boekenrubriek Mijn boek. Hij ziet de unieke mogelijkheden van alle levensbeschouwingen en religies voor persoonlijke ontwikkeling tot volledig menszijn en voor de opbouw van een vrije, rechtvaardige en barmhartige (wereld)samenleving. Een non-raciale samenleving gebaseerd op gelijke kansen voor iedereen en op gelijke behandeling van iedereen. Motto: in dit leven, dat een komedie is, heeft iedereen een beter ik.

Reacties

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Aanmelding nieuwsbrief

Ja, ik wil op de hoogte blijven van nieuwe artikelen op de Bezieling!

Boekenladder

Van Kribbe tot Kerststal. Franciscus van Assisi en de eerst levende kerststal Adveniat, 168 blz., € 9,99 (of € 4,- vanaf 100 exemplaren)
Nikolaas Sintobin Hoe oude wijsheid jouw leven in bloei zet KokBoekencentrum/Lannoo, 2023, 173 blz., € 20,-.
Marinus van den Berg Spreken en luisteren met je hart Ark Media, 2023, 130 blz., € 17,99.
Lammert de Hoop (red.) Reis naar de stilte Adveniat, 112 blz., € 19,95
Paus Franciscus Encycliek van paus Franciscus over broederschap en sociale vriendschap. Adveniat, € 15,-.

Direct Doneren

cross