Steun ons

"Ik wil geen deel zijn van een evenement, maar van een sacrament"

3 juli 2015
3 minuten

Heel Utrecht is in de ban van 'Le Grand Départ'. Dat is nu juist het probleem, zegt Erik Borgman, inwoner van Utrecht: ik wil geen deel zijn van een opgelegde eenheid. Herhaaldelijk valt hem in dat 4 juli ook Onafhankelijkheidsdag is in de Verenigde Staten. Ook daar wordt eenheid herdacht, maar dan een eenheid die verwijst naar een opdracht en belofte, een voorafschaduwing van de uiteindelijke gemeenschap die ons ooit ten deel zal vallen.

Door Erik Borgman

Op 4 juli begint in mijn woonplaats de Tour de France. Ik was van plan bij die gelegenheid de stad te verlaten, maar het kwam er uiteindelijk niet van om elders logies te regelen. Nu ik erin gevangen zit, moet ik er steeds aan denken dat 4 juli in de Verenigde Staten Onafhankelijkheidsdag is. Ik hunker hartstochtelijk naar verlossing uit de hedendaagse evenementalisering van het stadsleven.

Gebed

Toevallig ontdek ik dat de Amerikaanse editie van het Altaarmissaal – het boek met gebeden voor de liturgie van de rooms-katholieke kerk – een speciaal gebed heeft voor Onafhankelijkheidsdag. Het is een zogenoemde ‘prefatie’, het gebed aan het begin van de viering van de eucharistie in strikte zin, dat uitloopt op het Sanctus. Er zijn zelfs twee prefaties voor Onafhankelijkheidsdag, maar met name de tekst van de eerste is opmerkelijk.

Na een standaardformule die zegt dat de aanwezige gemeenschap God de Vader dankzegt door Jezus Christus, gaat de tekst – in mijn vertaling – aldus verder:

Hij [Jezus] sprak tot ons een boodschap van vrede
en leerde ons te leven als broeders en zusters.
Zijn boodschap nam de vorm aan van de visie van onze founding fathers,
toen zij een natie grondvestte
waar we in eenheid konden leven.
Zijn boodschap leeft in onze midden
als onze opdracht voor vandaag
en een belofte voor morgen.

Toen ik de tekst las moest ik direct weer denken aan mijn schok toen ik voor het eerst in Amerika was en ik ook in rooms-katholieke kerken de Amerikaanse vlag op het altaar zag staan – naast de geel-witte pauselijke standaard, dat wel. Het was in de eerste helft van de jaren tachtig van de vorige eeuw en ik deelde in de toenmalige nationale trots van Nederlanders niet nationalistisch te zijn. Amerikanen maakte onder Reagan juist een versterking van het nationale bewustzijn door: ‘America – love it or leave it’, was een veelzeggende bumpersticker.

Opdracht en belofte

Ik heb inmiddels aanzienlijk meer waardering gekregen voor de Amerikaanse liefde voor de Grondwet. Toch houd ik er moeite mee om die via de opstellers ervan direct geworteld te zien in Jezus’ boodschap van vrede. Scherper dan toen zie ik nu wel dat elke constitutie – en de samenlevingen die hun grondslag daarin proberen uit te drukken – verwijst naar deze boodschap als een opdracht en een belofte. Het is onze opdracht de samenleving zo te maken dat de armen zalig zijn. Het is de belofte dat deze samenleving zal doorbreken die ervoor zorgt dat deze opdracht geen loodzware last betekent, maar zelf een teken is dat deze belofte wordt gehoord en

gezien. Als we ons niet neerleggen bij de scheidingen, het geweld en de onverschilligheid die onze samenleving tekenen, dan getuigen we van het rijk van verbondenheid, vrede en betrokkenheid dat ons als ‘rijk van God’ door de Gezalfde Jezus is toegezegd.

Eenheid opleggen

Het probleem van grote evenementen als de start van de Tour de France is dat zij geen opdrachten en beloften presenteren, maar een eenheid opleggen. Het alledaagse spraakgebruik weet dat. Niet voor niets heet het: heel Utrecht staat in het teken van le Grand Départ. Ik wil geen deel zijn van een evenement. Ik wil deel zijn van een sacrament, een teken dat wat we nu aan gemeenschap ervaren, in beperkte zin laat zien wat ons zonder beperking ten deel zal vallen. Niet voor een weekend, maar voor altijd.

Erik Borgman

Lees meer

Erik Borgman (1957, Amsterdam) is hoogleraar publieke theologie. Erik is rooms-katholiek en sinds 1999 geprofest lekendominicaan. Hij is gehuwd, vader van twee dochters en grootvader van twee kleinzoons. Hij is adviseur en columnist van de Bezieling. Enkele publicaties: … want de plaats waarop je staat is heilige grond (2008); Overlopen naar de barbaren (2011), Waar blijft de kerk (2015); Leven van wat komt (2017); Zielen winnen (2017); Alle dingen nieuw (2020) en De school als bouwplaats (2021). Zijn motto: “Ik probeer te leven vanuit het geloof dat waar we ook zijn, ons leven met Christus verborgen is in God (vgl. Kolossenzen. 3,3).”

Reacties

  1. Fijn voor Erik. Maar hij hoeft beslist van niemand naar welk evenement dan ook. Waarom dan toch iets dat voor anderen helend, ontspannend is, afkeuren op onlogische gronden?
    Komt er straks ook nog een afkeuring aan van voetbalwedstrijden, beachvolleybal? Tenslotte waren daarvan nog meer steden dan alleen Utrecht in de ban..
    In de jaren zestig zei een Carmelitaanse professor in de sociologie dat de opkomende disco's de kerkelijke rituelen en symbolen imiteerden. Hij gebruikte geen negatieve woorden maar zag de baanbrekendheid van de oude liturgie die nu voor de jeugd op een heel nieuwe manier bereikbaar was zonder dat ze daar enige notie van hadden. Elkaar ontmoeten en alle zintuigen vol laten lopen. In de toenmalige en ook nog huidige liturgie was noch is er sprake van ontmoetingen met elkaar. Er is alleen stilte, eerbied, luisteren, zingen. Godgericht en mensvergetend. De ontworteling van de kerkelijke liturgie geschiedde door de jeugd die zichzelf niet meer in de oude liturgie herkende, zich gezien noch gerespecteerd voelde daarin.

    Het is Carmelitaans om om te gaan en in te gaan op wat er gebeurt en de mogelijkheden daarvan verder helpen groeien. Overal zitten haken en ogen aan, aan elk evenement en zelfs sacrament. Dat is overduidelijk geworden, ook in Amerika. Hoeveel goede contacten zouden er zijn gelegd in Utrecht? In elk geval meer dan wanneer de toer daar niet gestart zou zijn.

Laat een antwoord achter aan Bernardus Reactie annuleren

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Overdenkingen René Grotenhuis gebundeld

December vorig jaar overleed René Grotenhuis, hoofdredacteur van de Bezieling. Zijn overdenkingen over leven en sterfelijkheid, die hij voorafgaand aan een ingrijpende operatie  schreef,  zijn nu gebundeld: Woorden op de drempel. De bundel is te bestellen bij uitgeverij Adveniat. De opbrengst komt ten goede aan de Bezieling. (Lees meer)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

Als ‘Vriend van de Bezieling’ heb je een streepje voor. Je deelt mee in drie extra’s, exclusief voor de vrienden:

  • ontmoet je favoriete Bezielingmedewerker
  • ontvang gratis ons jaarboek
  • neem deel aan het tentoonstellingsbezoek.

Het lidmaatschap kost 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend draag je bij aan een stabiele basis voor de Bezieling en daarmee aan de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross