Steun ons

Hoe de kerk de tweede golf overleeft

19 oktober 2020
3 minuten

Overleeft de kerk de coronacrisis. Een vraag die volop binnen de kerken klinkt, merkt Erik Borgman.  Maar de kerk is er niet om in een behoefte te voorzien, maar om een 'gedachtenis levend te houden'. "Geen klantenbinding dus, geen zorgen of mensen wel terug zullen komen. Daar deed Jezus niet aan omdat zijn God er niet aan doet."

Door Erik Borgman

‘Kan de kerk een tweede golf van de coronapandemie wel aan?’, vroeg een journalist mij. Ik reageerde een beetje verbaasd. De kerk zal heus wel overleven, zei ik. Ze heeft al meer dingen overleefd. Maar vooral: wij kiezen nu eenmaal onze omstandigheden niet. Waar we ook zijn en hoe het ook is, we hebben altijd onder de gegeven omstandigheden kerk te zijn.

De vraag van de journalist klinkt echter ook binnen de kerken volop. Kunnen we dit wel overleven? Deze laatste variant lijkt vooral neer te komen op: zullen de mensen de kerk nog wel zo blijven missen, dat ze terugkomen als we weer open mogen. Hier verraad zich een kerkelijk zelfbeeld dat ik buitengewoon vreemd vind. De kerk is toch geen aanbieder van lezingen of voorstellingen, op zoek naar publiek? Dat is in ieder geval niet mijn beeld van de liturgie.

Niet voor onze behoeften

De kerk is er niet om aan behoeften te beantwoorden. Dat idee ontstond in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw: dat je naar de kerk ging om inspiratie op te doen, zodat je weer wist waar je je de rest van de week voor inspande en dat vol kon houden. Maar daar zat de overtuiging achter dat we eigenlijk wel wisten wat we dan moesten volhouden: de inzet voor een betere wereld in de lijn van de verzorgingsstaat die wij in Nederland aan het opbouwen waren.

Maar als Jezus bij het Laatste Avondmaal zegt: ‘Doe dit tot mijn gedachtenis’, dan geeft Hij een opdracht. Het is onze opdracht zijn gedachtenis levend te houden, of wij daar nu behoefte aan hebben of niet. Daarom is het idee van wat onder katholieken ‘de zondagsplicht’ heet ook helemaal niet zo gek. "Op zondag en op andere verplichte feestdagen zijn de gelovigen verplicht aan de mis deel te nemen", zegt het wetboek van de katholieke kerk (canon 1247).

Grondslag en bezegeling

Het vieren op zondag is "de grondslag en de bezegeling van heel het christelijk leven", zegt de Catechismus van de Katholieke Kerk (no. 2181). We brengen onze pogingen ons leven op een christelijke manier vorm te geven bij elkaar en maken zo duidelijk dat dit is waar we op beoordeeld willen worden. Vervolgens worden we opnieuw op het spoor van dat christelijke leven gezet. Grondslag en bezegeling. We moeten steeds weer leren leven ‘tot mijn gedachtenis’: in vertrouwen op en overgave aan God, die ook en misschien wel juist aanwezig is waar Hij afwezig lijkt. Dat is iets heel anders dan een behoefte, al beantwoordt het naar christelijke overtuiging uiteindelijk aan ons diepste verlangen.

We gaan naar de kerk om steeds opnieuw van God zelf in Jezus Christus de Geest te krijgen. Zo worden we niet zomaar bevestigd, maar herschapen. Herschapen naar gelijkenis van Jezus die als Gods gezalfde maakte dat: "blinden zien, kreupelen lopen, melaatsen worden rein, doven horen, doden staan op en aan armen wordt de goede boodschap verkondigd" (Matteüs 11,5; Lucas 7,22).

Geen klantenbinding

Anders gezegd: we worden gezonden om voor niets te geven wat wij voor niets ontvangen (vgl. Matteüs 10,5). Geen klantenbinding dus, geen zorgen of mensen wel terug zullen komen. Daar deed Jezus niet aan omdat zijn God er niet aan doet. Daar zouden wij ook niet aan moeten doen als wij leven in zijn Geest.

Het is door vreugde, onbezorgdheid en aanstekelijke liefde voor alle mensen dat de kerk aantrekkelijk zou moeten zijn, schreef paus Franciscus al direct bij zijn aantreden in Evangelii Gaudium. Juist wanneer ze zich geen zorgen maakt over haar eigen aantrekkelijkheid, kan zij aantrekkelijk zijn.

Om niet toegeworpen

Als wij nu eens tijdens de coronapandemie gewoon – of liever: ongewoon – deden wat we altijd moeten doen: het koninkrijk van God zoeken en zijn gerechtigheid. Wat betekent dit, als veel gedwongen stil ligt, mensen bang en in zichzelf gesloten zijn, boos en verdrietig? Wat betekent het nu velen hunkeren naar contact en dat contact steeds moeilijker wordt. Wat betekent het nu wij ook mentaal ‘op slot’ dreigen te gaan en alleen nog maar oog dreigen te hebben voor onze eigen pijnen en ongemakken?

Natuurlijk waren wij niet op deze vragen voorbereid. Maar ze liggen op ons bord, laten we ons er zonder reserve aan toewijden. Dan zullen we naar Jezus’ belofte al het andere toegeworpen krijgen (vgl. Matteüs 6,33; Lucas 12,31).

 

 

Erik Borgman

Lees meer

Erik Borgman (1957, Amsterdam) is hoogleraar publieke theologie. Erik is rooms-katholiek en sinds 1999 geprofest lekendominicaan. Hij is gehuwd, vader van twee dochters en grootvader van twee kleinzoons. Hij is adviseur en columnist van de Bezieling. Enkele publicaties: … want de plaats waarop je staat is heilige grond (2008); Overlopen naar de barbaren (2011), Waar blijft de kerk (2015); Leven van wat komt (2017); Zielen winnen (2017); Alle dingen nieuw (2020) en De school als bouwplaats (2021). Zijn motto: “Ik probeer te leven vanuit het geloof dat waar we ook zijn, ons leven met Christus verborgen is in God (vgl. Kolossenzen. 3,3).”

Reacties

  1. TOEN JESUS TEGEN DE LEERLINGEN ZEI: WILLEN JULLIE OOK NIET LIEVER HEENGAAN?", BLEEK DAARUIT HOE GEGRIEFD EN BEDROEFD HIJ WAS VANWEGE HET ONBEGRIP VAN D EMENSEN.

    Het is goed om niet teveel naar de kwantiteit te kijken, maar dat moet niet leiden tot een onvermogen om te rouwen. Want dat is wel op zijn plaats met wat er met de kerk gebeurt. Hoe vaak zeggen oudere mensen niet: "mijn opa heeft deze kerk nog gebouwd", of: "mijn ouders zijn vanuit deze kerk begraven". Ik zeg dan: vertel het je kinderen en kijk of ze onder de indruk zijn.
    Er is iets fundamentel scheef in de communicatie tussen de generaties.

    Marcel Poorthuis

  2. De blijde boodschap” Ik ben de Weg, de Waarheid en het Leven” zoals Jezus is voorgegaan en gestorven aan het Kruis om ( Zijn, Gods)
    H.Geest achter te kunnen laten voor het zelf doen . De essentie van het Leven het opnemen van het/ je Kruis ( pijn, liefde,verdriet en geluk)
    Door te erkennen,dat je bent een zondig en kwetsbaar mens heb je het overgegeven Jezus, God en de H.Geest.
    De twijfel is de kracht van het Geloof,Hoop en Liefde die je wordt gegeven om verder te gaan.
    Verdriet geeft je dan de Vreugde Zien, hoe zijn Weg te gaan.

    God geeft elk mens de ruimte om te leren Zien/ Geloven. Maar de mens wenst het geloof op te leggen, dat is een Anders zien.
    Er is meer geloof onder jongeren, dan de meeste mensen wensen te zien.
    Ik ben dan ook dankbaar , dat er mensen zijn als Erik Borgman die hun talent in zetten om ons dat te laten zien.
    Stimulation- Samen- Op- Weg

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Eerste week Advent 2022

Treurt

Treurt met de hemelen
Treur  alle mensen van goede wil
Treur en blaas op de midwinterhoorn

Treur om wie neerschieten zonder aanzien
Treur om wie kinderen, moeders, hoogbejaarden neerknallen
Treur om wie alle oorlogsrechten verpletteren
Treur om wie flats en scholen en ziekenhuizen niet ontzien
Treur om wie dorpen en steden verwoesten
Treur om alle verlies van menselijkheid

Treur  en blaas met heel je ademkracht omdat je de hoop niet opgeeft
Treur omdat je in vrede blijft geloven
Treur uit liefde voor alle kwetsbare onschuldige mensen
Treur zonder voorkeur
God houdt van iedere  mens die licht en liefde wil zijn

Treurt nu zoveel mensen op de vlucht moeten
Treurt om wie veilige herbergen in brand steken
Treurt zolang er getreurd moet worden
Zalig de treurenden die het goede voor ogen houden
Zalig de treurenden die gericht zijn op de Algoede


Marinus van den Berg
EERSTE ZONDAG VAN ADVENT
27 november 2022

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross