Steun ons

Het kostbare bezit van de armen - Jumbokerst (1)

19 december 2014
3 minuten
<p align= right>Jumbokerstgedachte: gezellig al die armen voor wie wij goed kunnen zijn.

Jumbokerstgedachte: gezellig al die armen voor wie wij goed kunnen zijn.

Wie arm of behoeftig is wordt meestal niet gezien als iemand die ook iets bezit dat voor anderen van waarde kan zijn. Maar veel mensen willen graag 'het verschil maken' en als zodanig gezien en gehoord worden. Precies in die nood kan de behoeftige voorzien. Zonder armen geen weldoeners. Juist met kerst zou het de armen en gebrekkigen goed kunnen doen om zich deze rol te realiseren.

Door Erik Borgman

Hoe hard onze samenleving ook is geworden, en hoezeer die samenleving ook ontkent dat zij mensen in de verdrukking laat komen, rond Kerstmis zijn zieligheid en eenzaamheid belangrijke thema’s. Dit jaar trok vooral de kerstactie van supermarktketen Jumbo, in samenwerking met maatschappelijke organisaties, de aandacht. "Kerst gaat voor velen over samen zijn, samen eten en gezelligheid, maar niet voor iedereen", heet het in het promotiemateriaal. Dit legt uit dat er in Nederland zo’n 85.000 mensen wekelijks afhankelijk zijn van de voedselbank, er 1,2 miljoen eenzame ouderen zijn, 35.000 daklozen en 1,4 miljoen mensen met een lichamelijke beperking. "Als familiebedrijf trekken we ons dat aan", zegt Colette Cloosterman-van Eerd, mede-eigenaar van Jumbo Supermarkten. "Samen met onze klanten willen we ervoor zorgen dat zoveel mogelijk mensen een fijnere kerst hebben". Teneinde op deze manier "het verschil [te] maken."

Behoefte om goed te doen

Als u geïnteresseerd zou zijn, moet u maar op internet opzoeken hoe dat ‘samen met onze klanten’ precies werkt. Mij gaat het nu om iets anders. In mijn eigen buurt organiseren medewerkers van Albert Heijn – dus niet het bedrijf zelf – een bijeenkomst voor mensen waarvan ze, door af en toe een praatje in de winkel, begrepen hebben dat ze alleen zijn. Mij interesseert deze behoefte om goed te doen, die vaak buiten beeld blijft. Alle aandacht gaat doorgaans naar de mensen die behoefte hebben aan hulp, steun, gezelschap. Maar zeker zo interessant is de behoefte om – in de termen van mevrouw Cloosterman-van Eerd – "het verschil [te] maken."

Veel mensen hebben deze behoefte. Dit blijkt bijvoorbeeld uit het verhaal van een vrouw wiens moeder plotseling in een verpleeghuis belandde. Het koor waarin de dochter zong, verzorgde ieder jaar een kerstconcert. De dochter bedacht dat het concert met weinig extra moeite nog eens gegeven kon worden en zij stelde haar mede-koorleden voor dat te doen in het verpleegtehuis waar haar moeder verbleef. Het leek haar leuk voor haar moeder en voor al die anderen die de kerst niet thuis konden doorbrengen. Maar toen ze probeerde dit met de directie van het verpleeghuis te regelen, werd duidelijk hoeveel koren er waren die in de kersttijd in het huis wilden komen zingen. Deze kerst zat het er daarom niet meer in, maar ze kon haar koor op een wachtlijst laten zetten.

Op zich is dit allemaal niet eens zo heel verbazingwekkend. Mensen ontlenen hun eigenwaarde voor een belangrijk deel aan de manier waarop anderen hen zien. Daarmee zijn zij dus afhankelijk van de bereidheid van anderen om hen te zien en aandacht voor hen te hebben. Juist die aandacht echter, zo is hun ervaring, is er vaak niet. Opvallend velen hebben het gevoel niet gezien of gehoord te worden. Voor velen is het nog niet zo makkelijk om, met wie zij zijn en met wat zij doen, bij te dragen aan "het verschil maken."

Schaars en gewild goed

Meestal worden degenen die arm, eenzaam, dakloos of gehandicapt zijn, niet waargenomen als heel waardevol voor de samenleving. Maar zij, die doorgaans niet geacht worden iets te bezitten waar een ander naar verlangt, blijken te beschikken over een schaars en gewild goed. Aandacht. Tijd. Openheid voor wat hen wordt aangeboden.
Je zou kunnen zeggen dat we met kerst in het groot ontdekken wat in familieverband ook geregeld ontdekt wordt: dat het zowel voor de drukbezette ouders als voor de naar aandacht hunkerende kinderen heel prettig is als opa en oma wel alle tijd hebben om te luisteren naar hun verhalen en belangstellend te komen kijken als gevraagd wordt ‘wil je zien wat ik kan?’ Als zij dat inzien, kunnen grootouders zich op een nieuwe manier van grote betekenis gaan voelen.

Te bieden

Het zou mooi zijn als iets soortgelijks zou gebeuren bij armen, eenzamen, daklozen en gehandicapten. Want behalve dat zij soms inderdaad materieel tekort komen, vinden zij het vaak vooral zwaar om altijd te worden gezien als gebrekkig en behoeftig, als mensen die iets van anderen nodig hebben. Als zij tot de ontdekking komen dat zij, in een samenleving van elkaar verdringende en om aandacht bedelende ego’s, nu juist iets belangrijks te bieden hebben, dan zou dat wel eens belangrijker voor hen kunnen zijn dan de hulp die ze ontvangen. Want juist ook met Kerstmis leeft een mens niet van brood alleen.

 

erik_borgman nw2 » Lees ook andere artikelen van Erik Borgman

Erik Borgman

Lees meer

Erik Borgman (1957, Amsterdam) is hoogleraar publieke theologie. Erik is rooms-katholiek en sinds 1999 geprofest lekendominicaan. Hij is gehuwd, vader van twee dochters en grootvader van twee kleinzoons. Hij is adviseur en columnist van de Bezieling. Enkele publicaties: … want de plaats waarop je staat is heilige grond (2008); Overlopen naar de barbaren (2011), Waar blijft de kerk (2015); Leven van wat komt (2017); Zielen winnen (2017); Alle dingen nieuw (2020) en De school als bouwplaats (2021). Zijn motto: “Ik probeer te leven vanuit het geloof dat waar we ook zijn, ons leven met Christus verborgen is in God (vgl. Kolossenzen. 3,3).”

Meer van deze auteur

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Overdenkingen René Grotenhuis gebundeld

December vorig jaar overleed René Grotenhuis, hoofdredacteur van de Bezieling. Zijn overdenkingen over leven en sterfelijkheid, die hij voorafgaand aan een ingrijpende operatie  schreef,  zijn nu gebundeld: Woorden op de drempel. De bundel is te bestellen bij uitgeverij Adveniat. De opbrengst komt ten goede aan de Bezieling. (Lees meer)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

Als ‘Vriend van de Bezieling’ heb je een streepje voor. Je deelt mee in drie extra’s, exclusief voor de vrienden:

  • ontmoet je favoriete Bezielingmedewerker
  • ontvang gratis ons jaarboek
  • neem deel aan het tentoonstellingsbezoek.

Het lidmaatschap kost 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend draag je bij aan een stabiele basis voor de Bezieling en daarmee aan de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross