Steun ons

Helden op kousenvoeten

4 oktober 2013
3 minuten

Eric Corsius raakte diep onder de indruk van Stoner, de postuum vertaalde succesroman van John Williams. Stoner 'mislukt' herhaaldelijk in zijn leven, maar hij is geen mislukkeling. "Het antiheldverhaal is een literaire traditie om in ere te houden", zegt Eric Corsius, die vanaf vandaag een maandelijkse cultuurrubriek zal verzorgen voor de Bezieling.

Door Eric Corsius

Sterke verhalen gaan meestal over zwakke mensen. Omgekeerd zijn verhalen over sterke mensen vaak slap en saai. Een verhaal over een krachtige held begint pas te boeien, als de verteller diens achilleshiel op het spoor komt, als de held een zwak moment heeft of in elk geval als deze te kampen krijgt met tegenslag en tegenstanders die minstens even sterk zijn als hij. Tot dat moment is de zich moeiteloos door het leven slaande krachtpatser toch een soort karakter- en kleurloze Kuifje.

Dom Blondje
Neem nu de opera Siegfried, op dit moment opgevoerd door De Nederlandse Opera. De dramatiek van Wagners Ring des Nibelungen zakt in tijdens dit derde deel van de cyclus, waarvan de hoofdpersoon een dom blondje met te veel spieren is. Zelfs in de spectaculaire scene, waarin de Germaanse superpadvinder argeloos - en dus moeiteloos - het gevecht aangaat met de draak Fafner en deze verslaat, is het muzikale geweld nauwelijks in staat ons te behoeden voor verveeld gapen.

Pas aan het eind van de opera, als de oppervlakkige Siegfried wordt overweldigd door de raadselachtige schoonheid van Brünnhilde, als hij zijn eigen tere punten ontdekt, als er iets onweerstaanbaars op zijn pad komt: pas dan komt er weer leven in het muziekdrama. In de Götterdämmerung, het vierde deel van de cyclus, wordt één en ander mooi gesymboliseerd. Dan vernemen we dat de onversaagde Siegfried ooit in de wieg is gelegd met letterlijk een zwakke plek op zijn zo onoverwinnelijk lijkende lichaam – dus met zijn eigen variant van de Achilleshiel.

Oudere katholieken kunnen trouwens meepraten over het geestdodende karakter van heldenverhalen. De verhalen over hun supermensen van weleer, de heiligen, waren spreekwoordelijk saai. Dat leidde tot de bekende uitspraak dat je zulke boeken bij voorkeur achterstevoren moest lezen, opdat je de hoofdpersoon weer mens zag worden. Pas toen er meer historisch verantwoorde heiligenlevens op de markt kwamen, kreeg het genre weer enige charme.

Nog erger dan heldenverhalen of heiligenlevens zijn de boeken die vertellen wat je moet doen om zelf zo’n held of heilige te worden. Die boeken vindt u tegenwoordig in de boekhandel onder de categorie managementboeken en onder het trefwoord leiderschap. Ze zijn geschreven vanuit de vraagstelling: “Hoe word ik een kleurloze krachtpatser in vijf stappen?” Ik hoop voor u, dat er in uw omgeving niet van die geforceerde, Don-Quijote-achtige stumperds voorkomen, die deze boeken in het echt na proberen na te doen.

Stoner
Helden zijn kortom stomvervelend. Geen wonder dat boeken over antihelden altijd geliefd zijn geweest. Het is volgens mij één van de verklaringen van het succes van de postume vertaling van Stoner van John Williams. Een eigenhandig gemaakt statistiekje, gebaseerd op de vele juichende berichten in mijn Twittertimeline, leek er aanvankelijk op te duiden dat het om een vrouwendingetje ging. Maar ik was zelf ook diep onder de indruk, toen ik Stoner las. Ik werd geroerd door de man die onophoudelijk zijn neus stoot omdat hij zijn passies volgt, maar niet opgeeft. Hij is geen mislukkeling, zoals de auteur ook zelf heeft benadrukt, maar wel iemand die hardnekkig het onmogelijke nastreeft en daardoor zijn levensvlam brandend houdt.

Stoner is, als antiheldenverhaal, een exponent van een literaire traditie. Ik herkende tijdens het lezen bijvoorbeeld de eveneens recentelijk herontdekte en geherwaardeerde roman De arme verkwister van Ernst Weiss (1936). Ook daarin blijft de hoofdpersoon onvermoeibaar zijn gevoel volgen, tegen beter weten in. Hij verknoeit zijn leven - uit liefde. En als u een heus antiheiligenleven wil lezen, dan kan ik u Gottesdiener van de onlangs met de Jean-Paul-Preis gehuldigde Petra Morsbach aanraden. Het is een met detailkennis en inlevingsvermogen geschreven verhaal over een goed bedoelende dorpspastoor die, ooit op pad gegaan met een ideaal, worstelt met de stroperigheid van het dagelijkse leven.

Laten we deze literaire traditie in ere houden: de traditie van verhalen over kleine mensen, die we ten onrechte vaak voor ‘losers’ verslijten, terwijl het gewoon mensen zijn, die zichzelf niet groter voordoen dan ze zijn, helden op kousenvoeten die – zoals de hoofdpersoon van De arme verkwister – geloven dat God zelf misschien ook wel zo’n antiheld is.

 

mw eric-corsius-juni-20102◊ Eric Corsius (1964) is theoloog en werkzaam bij de congregatie van de redemptoristen. Hij promoveerde op het proefschrift Een vrij en bevrijdend leven. Voor de Bezieling verzorgt hij een cultuurrubriek.

 

Eric Corsius

Lees meer

Eric Corsius (1964) is theoloog en werkzaam voor religieuzen in Nederland en ommelanden. Eric woont in het cultureel en landschappelijk rijk bedeelde Roergebied. Hij is lid van diverse linkse kerken, maar bezondigt zich soms aan politiek-incorrecte ketterijen. Eric is te vinden op Twitter en zijn eigen weblog (ericcorsius.nl). Hij vindt van alles en ontdekt altijd nog meer. Voor de Bezieling verzorgt hij een cultuurrubriek.

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Eerste week Advent 2022

Treurt

Treurt met de hemelen
Treur  alle mensen van goede wil
Treur en blaas op de midwinterhoorn

Treur om wie neerschieten zonder aanzien
Treur om wie kinderen, moeders, hoogbejaarden neerknallen
Treur om wie alle oorlogsrechten verpletteren
Treur om wie flats en scholen en ziekenhuizen niet ontzien
Treur om wie dorpen en steden verwoesten
Treur om alle verlies van menselijkheid

Treur  en blaas met heel je ademkracht omdat je de hoop niet opgeeft
Treur omdat je in vrede blijft geloven
Treur uit liefde voor alle kwetsbare onschuldige mensen
Treur zonder voorkeur
God houdt van iedere  mens die licht en liefde wil zijn

Treurt nu zoveel mensen op de vlucht moeten
Treurt om wie veilige herbergen in brand steken
Treurt zolang er getreurd moet worden
Zalig de treurenden die het goede voor ogen houden
Zalig de treurenden die gericht zijn op de Algoede


Marinus van den Berg
EERSTE ZONDAG VAN ADVENT
27 november 2022

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross