Steun ons

Het geheim van Sinterklaas (en Zwarte Piet)

8 november 2016
4 minuten
Zwart hoeft helemaal niet.
Zwart hoeft helemaal niet.

Zwarte Piet, roet-Piet, bijt je niet vast in de traditionele (of nieuwe) vormen, vindt Lisette Thooft, maar kijk naar de essentie: Het Sinterklaasfeest is een soort ‘collectief verdichtsel’ dat elk jaar opnieuw tot leven wordt gewekt en in de loop der jaren transformeert. En die essentie? Sinterklaas en zijn helpers zijn afgezanten van de geestelijke wereld, die ons in de lange, donkere winternacht geestelijke geschenken brengen. “’s Nachts zijn we verbonden met een ons overstijgende werkelijkheid die ons gunstig gezind is en ons helpt op onze levensweg.”

Door Lisette Thooft

Wij vieren al jaren geen Sinterklaas meer en ik ben elk jaar weer opgelucht dat het niet hoeft. Het wordt er ook niet makkelijker op door al dat emotionele ge-zwartepiet van de laatste jaren. Natuurlijk is Zwarte Piet niet de Moorse knecht van een blanke bisschop en hoeft hij helemaal niet zwart te zijn. En om er roet-Piet van te maken, een Italiaans aandoend schoorsteenvegertje, lijkt me zo ongeveer de ene historische vergissing vervangen door de andere. De Italiaanse schoorsteenvegers wisten ooit een monopolie te vestigen in Nederland omdat ze met kinderen werkten, jongetjes die overigens helemaal niet door de schoorsteen moesten – daarvoor zijn de schoorstenen echt te smal – maar die wel werden uitgebuit.

Behaarde duivel

De Piet die Sint bij zich heeft, is een mix van oude symbolen. Wodan die op zijn vliegende paard Sleipnir door de hemel reed, had zwarte raven bij zich. In Tjechië viert men op 5 december de afdaling van een heilige uit de hemel, begeleid door een engel. Op Aarde worden ze opgewacht door een behaarde duivel met een rood gezicht en een paardenbeen. Gedrieën trekken ze langs de huizen om kinderen cadeaus te geven. Dat lees ik in het schitterende boekje Sinterklaas en het geheim van de nacht, door Pieter van der Ree. Het is meer een essay dan een boek, maar fijn geïllustreerd en bijzonder verhelderend.

Hij beschrijft hoe Sinterklaas een soort ‘collectief verdichtsel’ is dat elk jaar opnieuw tot leven wordt gewekt en in de loop der jaren transformeert. (Net zoals de Kerstman ooit uit Sinterklaas is voortgekomen, meegenomen door immigranten in Amerika.) Er zit een dieper motief achter het beeld van een mysterieuze afdaling in de nacht.

Collectief onderbewuste

Van der Ree is architect en hij schrijft dat hij al in zijn studietijd op zoek ging naar de essentie van het wonen. Door het bestuderen van dromen, gedichten, kindertekeningen en autobiografieën begreep hij dat een huis het symbool is voor ons lichaam. Het dak en de zolder staan voor het hoofd, de gevel verbeeldt het gezicht of de voorzijde en de kelder heeft te maken met wat zich in de buik afspeelt. Op een andere betekenislaag staat het huis voor ons innerlijk leven en staan de verdiepingen voor verschillende bewustzijnsniveaus, schrijft hij. Zo droomde de Zwitserse psychiater Carl Gustav Jung eens over een afdaling door een huis waarbij hij uiteindelijk in de kelder een prehistorische grot ontdekte. Deze droom leidde tot zijn ontdekking van het collectief onderbewuste, waarin oude symbolen die voor ons allemaal gelden, bewaard zijn gebleven.

Ons zelfbewustzijn woont in ons lichaam, stelt Van der Ree, zoals een mens woont in zijn huis.

Afgezanten van de geestelijke wereld

De schoorsteen is oorspronkelijk een rookgat boven de haard. Het verbond het huis met de hemel, die vroeger ook gezien werd als de woonplaats van geesten en goden. Sommige Indianenstammen riepen de geesten van hun voorouders op om door het rookgat af te dalen naar beneden. En zo moeten we Sinterklaas en zijn helpers ook zien: het zijn afgezanten van de geestelijke wereld, die ons in de lange, donkere winternacht geestelijke geschenken brengen.

In de winter zijn we meer naar binnen gekeerd dan in de zomer en in de rust en stilte van winter kunnen nieuwe impulsen, ideeën en inzichten geboren worden voor het komende jaar. “Het is wat dat betreft veelzeggend dat de geschenken die Sinterklaas en de Kerstman brengen in een schoen of sok worden gedaan en niet in een hoed of muts,” schrijft Van Ree. “Blijkbaar zijn ze niet voor het hoofd bedoeld, maar voor de levensweg.”

Buiten het bewustzijn om

De essentie van de nachtelijke geschenken is dat ze buiten het bewustzijn om tot ons komen. Wie kent niet de ervaring dat je wakker kunt worden met een helder inzicht, een nieuw idee of een ander gevoel over een probleem? Om het maar niet over voorspellende dromen te hebben, die te veel mensen kennen om ze weg te wuiven. En we zeggen niet voor niets dat we ergens een nachtje over willen slapen.

’s Nachts zijn we kennelijk verbonden met een ons overstijgende werkelijkheid die ons gunstig gezind is en ons helpt op onze levensweg. En dat vieren we elk jaar met een vrolijk, enigszins moralistisch getint feest.

Als ik de baas was, dan maakte ik van Sinterklaas en het geheim van de nacht verplicht leesvoer voor alle journalisten, talkshow-gastheren, kinderprogramma-makers, schooldocenten en VVD politici.

 

Pieter van der Ree, Sinterklaas en het geheim van de nacht, Christofoor, 64 blz., € 9,95.

 

 

 

 

 

Lisette Thooft

Lees meer

Lisette Thooft is rebalancer en auteur. Zij publiceerde meer dan twintig boeken over spiritualiteit, liefde en relaties. In 2022 verscheen: De hemel in je handen, over toegang krijgen tot het onderbewuste. Lisette was ruim zes jaar redacteur van Volzin en is thans vooral werkzaam als rebalancer. Lisette is columnist van de Bezieling.

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Eerste week Advent 2022

Treurt

Treurt met de hemelen
Treur  alle mensen van goede wil
Treur en blaas op de midwinterhoorn

Treur om wie neerschieten zonder aanzien
Treur om wie kinderen, moeders, hoogbejaarden neerknallen
Treur om wie alle oorlogsrechten verpletteren
Treur om wie flats en scholen en ziekenhuizen niet ontzien
Treur om wie dorpen en steden verwoesten
Treur om alle verlies van menselijkheid

Treur  en blaas met heel je ademkracht omdat je de hoop niet opgeeft
Treur omdat je in vrede blijft geloven
Treur uit liefde voor alle kwetsbare onschuldige mensen
Treur zonder voorkeur
God houdt van iedere  mens die licht en liefde wil zijn

Treurt nu zoveel mensen op de vlucht moeten
Treurt om wie veilige herbergen in brand steken
Treurt zolang er getreurd moet worden
Zalig de treurenden die het goede voor ogen houden
Zalig de treurenden die gericht zijn op de Algoede


Marinus van den Berg
EERSTE ZONDAG VAN ADVENT
27 november 2022

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross