Steun ons

De maan zien - Mindfulness in crisistijd

17 mei 2021
3 minuten

Wat hebben 'wij' - sterker nog - wat heb 'ik' met de klimaatcrisis en de crisis in de natuur van doen? Zenleraar Dick Verstegen pleit voor een oefening in werkelijk zien, voorbij de hokjesgeest en versteende oordelen. 'De maan zien' heet dat in een oud zenverhaal. Of in nog een ander beeld: geestelijk thuisloos durven zijn: "De bereidheid om de dingen te zien zoals ze echt zijn. Zonder opsmuk, zonder filter, zonder kleurenbril, zonder aanval, zonder verdediging."

Door Dick Verstegen

Wie om zich heen ziet in de natuur, treft er geen coronacrisis aan. Bij ‘ons’ is daar wel sprake van en in onze samenlevingssystemen dus ook. Want corona is een ziekte die geen goede remedie kent en waar we erg onder lijden; ziekenhuizen kunnen het niet aan, veel mensen gaan dood en wie er niet aan sterft, kampt vaak langdurig met ernstige naweeën. Gevolg: lockdowns, teststraten, vaccinatiestrategieën, isolatie, sociale corrosie.

Maar de seizoenen draaien rustig door. Regen, wind en warmte koesteren de aarde en wat daar vertoeft. Niets aan de hand zou je zeggen. Geen corona in bossen, bergen en rivieren. Maar crisis is daar wel degelijk. De crisis in de natuur is nog veel erger dat de coronacrisis. Wie het zien wil, kan er niet omheen. We hebben ons natuurlijke huis gesloopt en zitten nu als Job op de mestvaalt te balen: klimaatcrisis, veroorzaakt door onze graai- en snaai-economie, ontmenselijking van bedrijfsleven en openbaar bestuur en verstarring van religie en wetenschap. We hebben gelijktijdig mét het vervreemden van huis en haard, de aarde, onze menselijke maat verloren en we hebben het leven laten stollen. De oorzaak? We achten ons bovengeschikt aan de natuur terwijl het omgekeerde het geval is.

Maan

Misschien een mooie analyse, maar wat koop ik ervoor? Op alles worden ‘wij’ aangesproken, maar ik heb er part nog deel aan. Hier sijpelt al meteen het venijn van de institutionalisering van onze samenleving door. De opsplitsing, de verstening, de hokjes-geest, het wij-zij-denken. Zíj doen het, wij niet of nog sterker getrechterd: ik niet. De afscheiding ten top. Maar een scherpe blik verraadt ons dat zij wij zijn en wij ik. We zijn tot dit inzicht in staat omdat wij de maan kunnen zien als het dak van ons huis weggebrand is. Dit is een oud zenverhaal en zegt: Als je de ballast van je stenen oordelen en concepten loslaat, kun je eindelijk de werkelijkheid zien. De maan staat voor die werkelijkheid, precies zoals die is. We kunnen zuiver zien wat er gaande is. En dan zie ik wat mijn aandeel is in de natuurcrisis, waarin ik me bevind, samen met zoveel anderen. Dat koop je er dus voor.

Thuisloosheid

En zonder twijfel is er trouwens ook nog een verband tussen eco-crisis en coronacrisis. Corona is immers een zoönose-virus en zoönosen (infectieziekten die van dier op mens overgaan) worden gevoed met de verloedering van onze samenleving. Daarom is het de hoogste tijd om meer plaats in te ruimen voor die nieuwe vorm van ‘thuisloosheid’: de bereidheid om de dingen te zien zoals ze echt zijn. Zonder opsmuk, zonder filter, zonder kleurenbril, zonder aanval, zonder verdediging. Deze thuisloosheid is van een totaal andere orde dan het verlaten en vervreemden van ons natuurlijke thuis, wat de vernietiging van de aarde tot gevolg heeft. Tenzij - we het doorzicht van het weggebrande dak benutten.

Zien van de werkelijkheid

Pas wanneer we dit thuisloze zien beoefenen, zullen we erachter komen dat we nog steeds welkom zijn in onze natuurlijke woning. Dat het evenwicht zich gaat herstellen. De mindfulness die daarvoor nodig is, is geen modegril, maar bittere noodzaak. Het zien van de werkelijkheid, het tot je door laten dringen van de werkelijkheid, het tot in je botten voelen van de werkelijkheid, schept een ruimte die effectief handelen mogelijk maakt. Verplichte kost voor iedereen die het goede voorheeft met zichzelf en de wereld, zeker ook politici. Maar als jij en ik beginnen, volgen ze wel.


'Mindfulness in tijden van crisis' is het onderwerp van de themadag van het Han Fortmann Centrum, zaterdag 4 september 2021, met onder meer een lezing door de Vlaamse psychiater en een van de grondleggers van mindfulness in de Lage Landen Edel Maex. Meer informatie: zie website van het HFC

Dick Verstegen

Lees meer

Dick Verstegen is zenboeddhistisch leraar en personal coach, onder meer verbonden aan het Han Fortmann Centrum te Nijmegen. Hij schreef diverse zenboeken (meest recent: Oh ja! Van kijken naar zien, Asoka, 108 blz., € 14,95). Tot 2000 had hij tal van journalistieke functies, waaronder die van hoofdredacteur bij de VNU-dagbladengroep. Meer info: www.zennijmegen.nl

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Overdenkingen René Grotenhuis gebundeld

December vorig jaar overleed René Grotenhuis, hoofdredacteur van de Bezieling. Zijn overdenkingen over leven en sterfelijkheid, die hij voorafgaand aan een ingrijpende operatie  schreef,  zijn nu gebundeld: Woorden op de drempel. De bundel is te bestellen bij uitgeverij Adveniat. De opbrengst komt ten goede aan de Bezieling. (Lees meer)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross