Steun ons

"Een christen is altijd vrolijk"

8 april 2017
4 minuten

"Glimlach, een christen is altijd vrolijk.” Deze uitspraak toegeschreven aan paus Franciscus bleef Marinus van den Berg maar door het hoofd spoken. Zeker, als christenen mogen we ons verheugen over de blijde boodschap die ons is aangezegd. Maar opgewektheid kan ook werken als een mokerslag, als een verhulde manier van afwijzing van pijn, lijden, of gemis. We moeten het 'blijde' van het evangelie in de eerste plaats verstaan als een goede boodschap voor mensen in verdrukking. "Soms troost een kruisweg die het lijden serieus benoemt meer dan een vrolijke paasviering."

Door Marinus van den Berg

Er is een zinnetje dat steeds maar weer door mijn hoofd spookt. Ik kreeg er zelfs in een droom ruzie mee. Ik wil het een gedachtenverbod opleggen, maar dat lukt me niet. Dat lukt me misschien als ik dat zinnetje eerst eens goed aankijk en me afvraag waarom het zo in mij spookt. Het lijkt namelijk een heel mooi vriendelijk en aardig zinnetje, maar ik voel een adder onder het gras. Dat is extra lastig omdat het een zinnetje zou zijn van paus Franciscus die de meest inspirerende leider van 2016 was. Overigens is er ook venijnig verzet tegen deze man van barmhartigheid.

Altijd vrolijk

Het zinnetje dat maar blijft spoken las ik in het Vlaamse kerkblad Kerk & Leven, editie 1036. In dat nummer schrijft de prior van de Karmelgemeenschap in Brugge over vasten. Vastentijd is de tijd om ons af te vragen wat het lijden van Christus betekent voor de tijd waarin we nu leven. Lijden went niet en is overvloedig aanwezig. Openbaar en verborgen.

De prior geeft een aantal tips van de paus door die ons zouden kunnen helpen. De eerste tip is: “Glimlach, een christen is altijd vrolijk!”  Bij deze eerste tip haakte ik af en begon dat spoken. Mijn voorbehoud is dat ik niet weet of de woorden van de paus goed vertaald zijn. In veel vertalingen zit verraad. Bovendien weet ik niet in welk verband en hoe de paus dit heeft gezegd. Heeft hij mensen die het zwaar hebben willen bemoedigen? Dat zou zo maar kunnen.

Zelfmoord

Toch wil ik delen waarom ik afhaakte en deze tip een spook in mijn hoofd werd. Vijf uur duurde mijn treinreis van Rotterdam naar Brugge. In de buurt van Gent was iemand in een auto voor de trein gereden. Geen ongeval maar een zelfmoord. Ik gebruik het woord van de Vlaamse schrijver Jeroen Brouwers die zelfdoding een te zacht woord vindt. "Het drukt te weinig het verbijsterende uit", zei hij in een gesprek met De Standaard. Hij publiceerde recent een monumentaal werk van 1400 pagina's  over zelfmoord in de Nederlandse literatuur [1], onder andere over Joost Zwagerman. Brouwers wil het leed niet onderschatten.

In de middag vertelt in een woon-zorgcentrum iemand me over haar collega die vorig jaar een zeer ernstige hersenbloeding kreeg en niet meer kan werken. Ze ging haar de komende dagen bezoeken en wat zeg je dan? De tranen stonden in haar ogen. De vrouw met wie ik sprak leek me een vriendelijke vrouw maar het glimlachen was gedimd. Ik zag zachtheid en bewogenheid in haar gezicht.

Bitter

Op donderdag sprak ik met een man en een vrouw die een ontslag onder ogen moesten zien. Financieel leek het netjes afgewikkeld maar er waren nog zoveel vragen. Hoe word je niet bitter?

In de avond schreef een vrouw over haar bitterheid na de dood van haar man vanwege (erkende) medische fouten. Vooral het liegen en ontkennen stemde haar bitter. Er was op die avond in de aula van De Nachtzon, een uitvaarthuis in Maldegem, een vrouw die iets probeerde te vragen over de zelfmoord van haar zoon. Ze vond bijna de woorden niet.

Wat ze schreef was meer een pijnschreeuw. Een ander vroeg of het normaal was dat ze veel verdriet had en opstandig was na de dood van haar man. Ze was haar hele leven gelovig geweest en had geloofd in een hiernamaals. “Glimlach, een christen is altijd vrolijk” kan als een mokerslag werken. Je pijn, je lijden, je gemis, je verdriet wordt afgewezen.

Op zaterdag vertelt iemand me dat haar naam niet werd genoemd in een gebedsdienst voor iemand met wie zij dertig jaar een belangrijke relatie had. Zij voelde zich afgeschreven maar men zei dat het niet zo bedoeld was. De voorganger werd een intelligent persoon genoemd. Soms is de emotionele intelligentie schaars ontwikkeld en dat kan onbedoeld leed toevoegen.

Goede boodschap

In mijn theologische opleiding leerde ik dat evangelie niet betekent een blijde maar een goede boodschap. Een goede boodschap voor mensen in verdrukking. Voor mensen die een uitweg uit hun lijden zoeken. Kunnen en mogen we wel over Pasen spreken zonder serieuze aandacht bij de Zwarte Vrijdag (geen Goede Vrijdag)?

Goede Vrijdag is een theologisch boven-bouwsel, een lekkend dak. Soms troost een kruisweg die het lijden serieus benoemt meer dan een vrolijke paasviering en de wensen van een vrolijk Pasen. Een vrolijk Pasen kan een verraad zijn aan de weg die die vreemde kritische mens uit een plaats waar niet veel goeds vandaan kon komen ging. Hij streek tegen de (blonde) haren in. Ik leg dat zinnetje geen gedachtenverbod op maar probeer haar te doordenken. Dat bevrijdt en geeft me ruimte.

 

[1] Jeroen Brouwers, De laatste deur, essays over zelfmoord in de Nederlandstalige letteren, Atlas Contact, maart 2017, 800 + 600 blz., 2 delen, € 65,00.

Teksten bij de kruisweg van Jean Luc Bonduau, kathedraal van Lilles en uitgegeven bij Muurkranten in Brugge

 

 

Marinus van den Berg

Lees meer

Marinus van den Berg (1947, Wijhe) was tot 2016 geestelijk verzorger in verpleeghuis Antonius-IJsselmonde in Rotterdam. Hij studeerde aan het gymnasium van de paters karmelieten in Zenderen, theologie aan de Katholieke Hogeschool Utrecht en de universiteit van Yale (VS). In 1977 werd hij priester gewijd. Hij is als geestelijk begeleider gespecialiseerd in het bijstaan van stervenden en rouwenden. Marinus schrijft met regelmaat bijdragen voor de Bezieling: persoonlijke overwegingen en observaties en woorden ter inspiratie. Ook is hij auteur van tientallen boeken over de omgang met verlies, rouw en dood. Enkele recente publicaties: Rouwen in de tijd; Lijden verlichten; Meegaan tot het eind; en Na werk tijd. Zijn motto: “Van zwijgen naar benoemen: dat kan lijden verlichten.”

Reacties

  1. het gedrag van Jezus, dat zowel zijn volksgenoten als hun onderdrukkers ten diepste uitdaagt, en dat uiteindelijk leidde tot zijn kruisiging, zou tegenwoordig maar al te makkelijk ook als een vorm van zelfdoding worden gezien. stel je dergelijk gedrag voor in rusland, turkije, afganistan, soudan, saoudie-arabie etc etc
    onze blijdschap geldt tenslotte het door Christus geopenbaarde feit dat, ondanks de verbijstering, de dood, ook bij zelfdoding, uiteindelijk een illusie is.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Eerste week Advent 2022

Treurt

Treurt met de hemelen
Treur  alle mensen van goede wil
Treur en blaas op de midwinterhoorn

Treur om wie neerschieten zonder aanzien
Treur om wie kinderen, moeders, hoogbejaarden neerknallen
Treur om wie alle oorlogsrechten verpletteren
Treur om wie flats en scholen en ziekenhuizen niet ontzien
Treur om wie dorpen en steden verwoesten
Treur om alle verlies van menselijkheid

Treur  en blaas met heel je ademkracht omdat je de hoop niet opgeeft
Treur omdat je in vrede blijft geloven
Treur uit liefde voor alle kwetsbare onschuldige mensen
Treur zonder voorkeur
God houdt van iedere  mens die licht en liefde wil zijn

Treurt nu zoveel mensen op de vlucht moeten
Treurt om wie veilige herbergen in brand steken
Treurt zolang er getreurd moet worden
Zalig de treurenden die het goede voor ogen houden
Zalig de treurenden die gericht zijn op de Algoede


Marinus van den Berg
EERSTE ZONDAG VAN ADVENT
27 november 2022

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross