Steun ons

Bekwaam tot alle goed

1 november 2019
2 minuten

Inmiddels is het een grote hit, het boek van Rutger Bregman dat het beeld van de mens als roofdier ontmythologiseert. Waarom willen we zo graag geloven in de slechtheid van de mens? Is het uit gemakzucht zoals Bregman suggereert? Lisette Thooft denkt aan iets anders: op de een of andere manier ontlenen we een vreemd soort plezier aan verhalen over angst, gevaar en destructie?

Door Lisette Thooft

Zijn wij onbekwaam tot enig goed en geneigd tot alle kwaad? Welnee. Wij zijn juist geëvolueerd tot mens door onze neiging tot samenwerken en dankzij onze transparante emoties: the survival of the friendliest.

We zijn geen engeltjes. Maar het clichébeeld van de mens als roofdier waarin beschaving slechts een dun laagje vernis is, blijkt niet houdbaar, als je beter naar de feiten kijkt. Dat stelt Rutger Bregman, domineeszoon en ooit lid van een christelijke studentenvereniging, in zijn bestseller De meeste mensen deugen. Het vuistdikke boek leest als een trein, staat vol onverwachte onthullingen en bijzondere verhalen, en verdient het om verplichte literatuur te worden van elke mensgerichte opleiding. Het is een heerlijk boek, dat overtuigend de vloer aanveegt met het inktzwarte mensbeeld waaraan wij zo verknocht lijken te zijn.

Nocebo

Bregman heeft het allemaal haarfijn uitgezocht. Psychologische experimenten die leken aan te tonen hoe makkelijk mensen tot sadisme kunnen vervallen, bleken sterk gemanipuleerd. Allerlei soorten rampen blijken keer op keer het beste in ons naar boven te halen, niet het slechtste. En het wordt hoog tijd dat we dat beseffen, want het oude geloof in onze slechtheid is schadelijk. Het werkt als een nocebo – de tegenhanger van de placebo: een negatieve zelfvervullende profetie.

“Toen moderne economen ervan uitgingen dat we ten diepste egoïsten zijn, gingen ze beleid adviseren dat dit egoïsme naar boven haalde. Toen politici ervan overtuigd raakten dat politiek een cynisch spel is, wérd het ook een cynisch spel.”

Gemakzucht

Waarom is een negatief mensbeeld zo aantrekkelijk dat het niet alleen in religieuze maar ook in wereldse kringen zo is aangeslagen?

“Ik vermoed dat het in de eerste plaats gemakzucht is,” schrijft Bregman. “Het geloof in onze verdorvenheid is op een vreemde manier geruststellend. Eigenlijk pleit het ons vrij. Als de meeste mensen niet deugen, dan hebben verzet en engagement ook niet veel zin.” Zelf deinst hij niet terug voor engagement, heeft hij al diverse malen laten zien, met zijn pleidooi voor het basisinkomen en zijn inmiddels wereldberoemde roep om eerlijker belastingheffing.

Angstaanjagende verhalen

Willen we wel gerustgesteld worden? Er lijkt juist een enorme aantrekkingskracht uit te gaan van angst, van gevaar en destructie. Het merendeel van romans en films die goed verkopen, vertelt angstaanjagende verhalen. Alsof lezers en kijkers het liefst verpletterd en gedeprimeerd willen worden, bij wijze van amusement. Ook andere vormen van kunst moeten vooral ‘ontregelend’ zijn, ‘overweldigend’ of ‘verontrustend’, willen ze waardering oogsten. Vervelen we ons anders in tijden van vrede en overvloed? Het lijken me belangrijke vragen, de moeite van het onderzoeken waard.

Maar intussen staat De meeste mensen deugen al weken op nummer één van de bestsellertoptien. En dat vertelt een heel ander verhaal.

 

 

 

 

 

 

Lisette Thooft

Lees meer

Lisette Thooft is rebalancer en auteur. Zij publiceerde meer dan twintig boeken over spiritualiteit, liefde en relaties. In 2022 verscheen: De hemel in je handen, over toegang krijgen tot het onderbewuste. Lisette was ruim zes jaar redacteur van Volzin en is thans vooral werkzaam als rebalancer. Lisette is columnist van de Bezieling.

Meer van deze auteur

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Het water komt

Het water komt
Het water komt weer
De tanks komen
De tanks komen weer
De bommen vallen al
Steden worden vernietigd
Mensen in massagraven
Het wordt warmer
De asielzoekers komen
Er hangt dreiging in de lucht
De vacantie vluchten nemen toe
Binnenvaartschippers stoten te veel gassen uit
“God wil niet dat je liegt”
“’Ik ben streng voor mezelf en voor jou”’
Ik hoor het achter me in de bus.
Ik bid voor Oekraine
Voor al die mensen voor wie het water komt.
Al weet ik niet of het helpt.

Marinus van den Berg

(Meer Gedichten & Gebeden)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Aanmelding nieuwsbrief

Ja, ik wil op de hoogte blijven van nieuwe artikelen op de Bezieling!

cross