Steun ons

Alom gedenken - Verwijlen bij Allerzielen

29 oktober 2018
3 minuten

Allerzielen verbindt. De datum 2 november is een algemene gedenkdag geworden. Kerkelijk en niet-kerkelijk, protestant, moslim of katholiek, allen staan stil bij wie hen ontvielen en, zo schrijft Marinus van den Berg, bij hen "die leven in de namen die we blijven noemen."

Door Marinus van den Berg

 

Nu de parasols

naar ’t schuurtje zijn

Nu de paraplu's

weer open zijn geklapt

Nu de winkelstraten

blinken van de regen

Nu de herfstbladeren

toch aan het vallen zijn

Nu we staan te kleumen

bij de nieuwe graven

Nu ’t Allerzielen wordt

ook jouw naam genoemd

Nu mis ik jou

alsmaar meer.

Allerzielen komt dichterbij. Allerheiligen staat in zijn schaduw. Ondanks al het goede dat de dierbaren ons ook hebben gebracht; ze hebben ons niet alleen achtergelaten. In een hoog tempo is Allerzielen ontkerkelijkt, maar rond Allerzielen lopen veel kerken voor enkele uren vol. Ook in veel protestantse kerken is het gedenken van de overledenen 'vervroegd' van eindjaar of eind kerkelijk jaar naar de van oorsprong rooms-katholiek datum (2 november). Ook zij die niet meer of nog zelden naar een kerk gaan, komen om een dierbare te herdenken. Moslims branden geen kaarsen en plaatsen geen bloemen maar gedenken tijdens de alledaagse bezigheden.

Niet alleen kerken kennen dit gedenkritueel: namen noemen met een kaars of een roos of de naam op een steentje of een kruisje van hout of glas, maar ook steeds meer ziekenhuizen en zorginstellingen. Heel lang al hospices vanuit Engeland geïnspireerd en steeds meer begraafplaatsen, crematoria in samenwerking met uitvaartondernemers. Ook de wereld van de kunst is steeds meer gaan bijdragen. Soms wordt er een psycho-educatief moment toegevoegd en wordt iemand uitgenodigd om te spreken over rouwen.

Wie niet?

Zo is Allerzielen in toenemende mate voor iedereen, maar toch worstelen op diverse plaatsen mensen met de vraag: wie worden er wel genoemd en uitgenodigd en wie niet? Als je dierbare geen uitvaart had vanuit de kerk en er was geen pastor bij betrokken, word je dan nog uitgenodigd door de parochie? Is er dan toch nog een kruisje en wordt de naam nog genoemd? Er kunnen zoveel redenen zijn waarom iemand geen uitvaart vanuit de kerk had. En als je niet tot de directe familiekring behoorde maar wel een zeer goede vriendin van de overledene was, die door de familie niet of net gedoogd werd, word je dan uitgenodigd? Wie is er op de hoogte van je wens om uitgenodigd te worden?

Een andere vraag is, is het herdenken alleen voor de mensen van het voorbije jaar? Dat wekt de suggestie dat rouwen een jaar duurt, wat nog veel gezegd wordt. Noemen we ook hen die onvergetelijk zijn geworden zonder al hun namen te noemen? Meerdere mensen hebben me verteld dat zij zich storen aan het noemen van de leeftijden: 80, 96, 92, 42, 1 week… Je voelt een andere stilte als de jongere leeftijden worden genoemd maar het gaat toch niet om leeftijd maar om betekenis? Sinds kort kunnen op het gemeentehuis ook de namen bijgeschreven worden van de baby’s die voor de geboorte gestorven zijn. Is dat al doorgedrongen tot het Gedenken?

Wereldwijde horizon

Je kunt je ook niet afhankelijk maken van het gedenken van anderen en van uitnodigingen maar zelf het initiatief nemen, min of meer anoniem naar een herdenking gaan. Tegelijk is gedenken ook iets van je verbinden met anderen. Het is ook een samenkomen in een kortdurende tijdelijke hier en nu- gemeenschap. Wie iemand heeft verloren is vaak gevoelig voor erkenning en herkenning, zoekt naar verbinding.

Is het goed om niet alleen de namen te noemen van mensen van hier, maar ook te denken aan hen aan wie niemand denkt en om aan de herdenking een wereldwijde horizon te geven? Al die mensen in massagraven na aardbevingen en op vlucht op de wereldzeeën. Allerzielen, gedenken, is van en voor iedereen. Gedenken is niet alleen stilstaan maar ook een vorm van waardig leven waarbij we ons laten inspireren door hen die leven in de namen die we blijven noemen.

---------------

Marinus van den Berg, pastor, geestelijk verzorger, publiceerde verschillende boeken over rouw en verlies. Meest recent (2016), samen met Daan Westerink, Noem mijn naam, Leven met de dood van een kind, Adveniat, 175 blz., € 16,95..

 

 

Marinus van den Berg

Lees meer

Marinus van den Berg (1947, Wijhe) was tot 2016 geestelijk verzorger in verpleeghuis Antonius-IJsselmonde in Rotterdam. Hij studeerde aan het gymnasium van de paters karmelieten in Zenderen, theologie aan de Katholieke Hogeschool Utrecht en de universiteit van Yale (VS). In 1977 werd hij priester gewijd. Hij is als geestelijk begeleider gespecialiseerd in het bijstaan van stervenden en rouwenden. Marinus schrijft met regelmaat bijdragen voor de Bezieling: persoonlijke overwegingen en observaties en woorden ter inspiratie. Ook is hij auteur van tientallen boeken over de omgang met verlies, rouw en dood. Enkele recente publicaties: Rouwen in de tijd; Lijden verlichten; Meegaan tot het eind; en Na werk tijd. Zijn motto: “Van zwijgen naar benoemen: dat kan lijden verlichten.”

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Overdenkingen René Grotenhuis gebundeld

December vorig jaar overleed René Grotenhuis, hoofdredacteur van de Bezieling. Zijn overdenkingen over leven en sterfelijkheid, die hij voorafgaand aan een ingrijpende operatie  schreef,  zijn nu gebundeld: Woorden op de drempel. De bundel is te bestellen bij uitgeverij Adveniat. De opbrengst komt ten goede aan de Bezieling. (Lees meer)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

Als ‘Vriend van de Bezieling’ heb je een streepje voor. Je deelt mee in drie extra’s, exclusief voor de vrienden:

  • ontmoet je favoriete Bezielingmedewerker
  • ontvang gratis ons jaarboek
  • neem deel aan het tentoonstellingsbezoek.

Het lidmaatschap kost 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend draag je bij aan een stabiele basis voor de Bezieling en daarmee aan de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Volg de bezieling

Aanmelding nieuwsbrief

cross