Steun ons

Alles beweegt, alles verandert - Beeldcultuur als uitdrukking van ons wereldbeeld

22 oktober 2014
3 minuten

'Eén beeld zegt meer dan duizend woorden’, luidt het cliché. Maar wat als we overspoeld raken door beelden. Wat zeggen zij ons dan? Het beeld vervluchtigt, maar juist zo drukt de huidige beeldcultuur iets fundamenteels uit van onze leefwereld. Alles is in beweging, alles verandert. Een gastcolumn van communicatie-expert Huub ter Haar.

Door Huub ter Haar

Vandaag zie jij meer beelden dan een middeleeuws mens in zijn hele leven. Via televisie, streaming-diensten, internet, sociale media, magazines en kranten, buitenreclame, speelfilms en games kunnen we dagelijks duizenden beelden tot ons nemen. Alleen al Facebook deelt op een gemiddelde dag 350 miljoen beelden. Het einde van de groei aan beelden lijkt nog niet in zicht. Door de snelle introductie van smart phones is nu vrijwel iedereen beeldproducent. De verwachting is dat over twee jaar tachtig procent van alle Nederlanders een smartphone bezit.

Iconisch

Er zijn maar een paar beelden die nog echt indruk op ons maken. Zij behoren tot de zogenaamde iconische beelden. Het zijn beelden die in ons collectieve geheugen beklijven. Aan welk beeld denk je bijvoorbeeld als je denkt aan de aanslag op de Twin Towers in New York? Precies. Aan de Boeing die zich in één van de torens boort. Of als je denkt aan de Vietnam-oorlog? Aan de foto van het ‘napalm meisje’dat naakt over de weg de kijker tegemoet rent. Maar hoe komt het toch dat we geen iconisch beeld hebben van bijvoorbeeld de aanslag op een groot hotel in Bombay?

Dat heeft te maken met de symbolische kracht van een beeld. Als een foto in staat is om meerdere betekenissen te bundelen, ontstijgt het de rest. Timing bepaalt ten tweede of een beeld iconisch wordt. Vóór 9 september 2001 zijn er talloze foto’s gemaakt van terroristische aanslagen. Maar geen enkele foto is iconisch te noemen. Die van 9/11 wel, omdat deze visualiseert dat voor het eerst het hart van het vrije Westen is geraakt.

Stereotypering

De stortvloed aan beelden leidt ertoe dat we ons vaak moeten bedienen van stereotype beelden. We onthouden slechts één beeld dat staat voor een thema of een belangwekkende gebeurtenis. Dat beeld wordt ons vaak aangereikt door media. De beeldredacties van massamedia versterken met hun beeldkeuze, die moet verrassen, afwijken of juist bevestigen, de stereotypering. Neem de beeldvorming over de Canal Parade in Amsterdam. In veel gevallen is dat het beeld van blote mannen in een roze string die op een boot staan te dansen. In werkelijkheid staan op nog geen vier van de tachtig boten schaars geklede dansende mannen!

En wat doet de rest van de duizenden beelden met ons? Sommige wekken slechts een moment van herkenning, afleiding, manipulatie, irritatie of lach op. De meeste beelden gaan langs of door ons heen, zonder dat ze ons bewust raken.

Verdwijnende beelden

Een app als Snapchat past naadloos in de trend dat beeld steeds meer bedoeld is om kortstondig uiting te geven aan onze behoefte tot zelfexpressie en/of om de relatie met vrienden te onderhouden. Met Snapchat maak je een foto of video van de plek of actie van het moment. De foto of het filmpje stuur je naar een vriend. Deze kan maximaal 1 tot 10 seconden het beeld zien, en dan verdwijnt het beeld. Je kunt het beeld ook nog gedurende 24 uur opslaan en je vrienden kunnen het dan onbeperkt bekijken. Daarna verdwijnt het beeld. Niemand kan het verder nog zien. Zo ‘verdwijnen’ dagelijks 400 miljoen beelden.

Snapchat – vooral jongeren gebruiken het – past in een nieuwe manier van waarnemen van de werkelijkheid. Waar voorheen beeld stond voor het vastleggen van een bijzonder moment, staat beeld vanaf nu meer in het teken van voortdurende beweging en verandering. Wat rest is energie in beweging.

Huub ter Haar is communicatie-strateeg. Hij ontwikkelt concepten die de verandering van onderaf stimuleren. www.zinincommunicatie.nu

 

Reacties

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

Verder lezen

Meer van 

Aardbeving in Syrië en Turkije

Zijn  Uw Handen groot genoeg
Groot genoeg
om ze allemaal op te vangen
al die mensen in hun slaap overvallen
hun huizen als kaartendozen ineengestort
ontelbaren nog door de dood getroffen

Zijn onze handen groot genoeg
Voldoende open en bereid
Om ze allemaal te helpen
Onder het puin vandaan
Gewond of overleden
Al die onbekende mensen

Onze vraag is  onze smeekbede
Een bede van ontreddering
Een  appel om ontferming
Dat we doen wat we kunnen doen
Dat we hen niet aan hun lot overlaten
In deze bevende wereld.

Marinus van den Berg,
6 februari 2023

(Meer Gedichten & Gebeden)

Over de Bezieling

De Bezieling is een gratis online kwaliteitsmagazine voor mensen die op zoek zijn naar inspiratie, bemoediging en ankerpunten in het leven en daarbij nieuwsgierig zijn naar wat de christelijke traditie te bieden heeft.

Vrienden van de bezieling

De vriendenkring is in het leven geroepen om de basis van de Bezieling te verstevigen. De vrienden dragen in belangrijke mate bij aan de ontwikkeling en financiële stabiliteit van het platform.

Het lidmaatschap bedraagt 60 euro per jaar (méér mag) en kan op ieder moment ingaan. Als Vriend maak je de Bezieling mee mogelijk en daarmee de ontmoeting van hedendaags leven en christelijke spiritualiteit.

Aanmelding nieuwsbrief

Ja, ik wil op de hoogte blijven van nieuwe artikelen op de Bezieling!

cross